Dashati 5
Pavamāna-style purification and auspicious vitalizing power expressed through Agni’s cleansing and Sūrya’s manifest radiance
Agni (as purifier protector of the rite)
Bright expansive protective; moving from cleansing intensity to open radiance
R̥ṣi not identifiable from the provided excerpt alone; a full RV–SV concordance is needed to assign the seer(s) and family (gotra) for each mantra in this dashati.
આ દશતિમાં પાવમાન શૈલીનું શુદ્ધિકરણ અને મંગલદાયક પ્રાણશક્તિ મુખ્ય વિષય છે. યજ્ઞને રક્ષનાર અને શોધક અગ્નિને આમંત્રિત કરવામાં આવે છે કે તે આયુષ્ય અને આંતરિક પ્રાણશક્તિને શુદ્ધ કરે, તેમજ ūrj (વીર્ય/બળ) અને iṣ (પોષણ/અન્ન) રૂપે યજ્ઞફળ આપે; યજ્ઞવિઘ્ન કરનાર અવરોધો અને દુષ્ટ સંકલ્પો દૂર થાય એવી પ્રાર્થના પણ છે. ત્યારબાદ સૂર્યને પ્રગટ, સર્વદર્શી પ્રકાશ તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે—માનવોમાં વ્યાપતા તેના કિરણો/કેતુઓ ઋતના શુભ ચિહ્નરૂપે દેખાય છે અને તે અમંગળને હટાવી શુભ વ્યવસ્થા સ્થાપે છે. અગ્નિ–સૂર્ય સમતાના ભાવથી, યજ્ઞાગ્નિનું શોધક તેજ જ સૂર્યપ્રભા બની વિસ્તરે છે અને જીવન, યજ્ઞસમૃદ્ધિ તથા કલ્યાણને એક વૈશ્વિક પ્રક્રિયા તરીકે સ્થિર કરે છે.
Mantras
Mantra 1
अग्न आयूंषि पवस आसुवोर्जमिषं च नः आरे बाधस्व दुच्छुनाम्
હે અગ્નિ, અમારા આયૂંષિ પવિત્ર કર; અમને ઊર્જા અને ઇષ (આહાર) પ્રેર; દુચ્છુનામ્—દુષ્ટમનસ્કોની દુર્ભાવના દૂર હંકારી દે.
Mantra 2
विभ्राङ्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पिपर्ति बहुधा वि राजति
વિભ્રાઙ્—વિસ્તૃત તેજવાળો, બૃહત્—વિશાળ દેવ, સોમ્યં મધુ પિબતુ—મધુર સોમરસ પાન કરે; યજ્ઞપતિને અવિહ્રુતમ્—અક્ષુણ્ણ, આયુર્દધત્—આયુષ્ય આપતો. વાતજૂતઃ—પવનથી પ્રેરિત, યઃ ત્મના અભિરક્ષતિ—જે સ્વયં રક્ષા કરે; પ્રજાઃ પિપર્તિ—પ્રજાને પોષે; બહુધા વિ રાજતિ—અਨੇક રૂપે પ્રકાશે.
Mantra 3
चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च
દેવતાઓનું ચિત્રમય, તેજસ્વી મુખમંડળ ઉદય પામ્યું છે—મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર. હે સૂર્ય! તું દ્યૌ અને પૃથ્વી તથા અંતરિક્ષને વ્યાપી ભર્યું છે; તું જ ગતિમાન અને સ્થિર સર્વ જગતનો આત્મા છે.
Mantra 4
आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः पितरं च प्रयन्त्स्वः
આ ચિતરેલી ગૌ (ગાય) આગળ વધીને આવી છે; તે આગળ પોતાની માતા પાસે પહોંચી છે, અને ગમન કરતાં સ્વર્ગમાં પોતાના પિતા પાસે પણ પહોંચી છે.
Mantra 5
अन्तश्चरति रोचनास्य प्राणादपानती व्यख्यन्महिषो दिवम्
તે રોચનાસ્ય (પ્રકાશમય પ્રદેશો)ની અંદર વિચરે છે; પ્રાણ અને અપાન—શ્વાસ બહાર અને શ્વાસ અંદર લેતાં—મહિષ (મહાન બળવાન) એ દ્યૌ (આકાશ)ને પ્રગટ કર્યો છે.
Mantra 6
त्रिंषद्धाम वि राजति वाक्पतङ्गाय धीयते प्रति वस्तोरह द्युभिः
તે ત્રીસ ધામોમાં તેજથી વિરાજે છે; વાક્ પતંગ (સૂર્ય) માટે ધ્યેયરૂપે સ્થાપિત થાય છે; પ્રત્યેક ઉષા-પ્રત્યાવર્તનમાં, દિવસે દિવસે, દ્યુભિઃ—આકાશીય પ્રકાશોથી—(તેનું) સ્તવન થાય છે.
Mantra 7
अप त्ये तायवो यथा नक्षत्रा यन्त्यक्तुभिः सूराय विश्वचक्षसे
ચોરો જેમ દૂર ખસી જાય, તારાઓ જેમ રાત્રિઓ સાથે અસ્ત પામે, તેમ સૂર્ય—વિશ્વચક્ષુ—ની સામે (તે બધું) ઓઝલ થઈ જાય છે.
Mantra 8
अदृश्रन्नस्य केतवो वि रश्मयो जनां अनु भ्राजन्तो अग्नयो यथा
તેના કેતવો દેખાયા છે; તેના રશ્મિઓ મનુષ્યોમાં સર્વત્ર પ્રસરી ગયા છે—અગ્નિઓ જેમ ઝળહળે તેમ તેજસ્વી બની.
Mantra 9
तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि सूर्य विश्वमाभासि रोचनम्
હે સૂર્ય! તું વિજયી, સર્વને દર્શનીય; તું જ્યોતિનો કર્તા છે; તું આ સર્વ રોચન—આ પ્રકાશમય લોકને—પ્રકાશિત કરે છે.
Mantra 10
प्रत्यङ् देवानां विशः प्रत्यङ्ङुदेषि मानुषान् प्रत्यङ् विश्वं स्वर्दृशे
દેવોના ગણો તરફ મુખ કરીને, તું મનુષ્યો તરફ પણ મુખ કરીને ઉદય પામે છે; સર્વ તરફ મુખ કરીને તું સ્વર્દૃશે—દિવ્ય પ્રકાશના દર્શન માટે—પ્રગટ થાય છે.
Mantra 11
येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनां अनु त्वं वरुण पश्यसि
જે પાવક ચક્ષુથી તું, હે વરુણ, ગતિમાન મનુષ્યજાતિને અનુસરીને નિહાળે છે—એ જ (ચક્ષુ)થી અમારાં પર પણ દૃષ્ટિ કર.
Mantra 12
उद्द्यामेषि रजः पृथ्वहा मिमानो अक्तुभिः पश्यञ्जन्मानि सूर्य
હે સૂર્ય, તું ઉદય પામે છે અને વિશાળ પ્રદેશોમાં વ્યાપી ગતિ કરે છે; રાત-દિવસ (અક્તુભિઃ) દ્વારા માર્ગને માપતો, સર્વ જીવોના જન્મો અને અવસ્થાઓને નિહાળે છે.
Mantra 13
अयुक्त सप्त शुन्ध्युवः सूरो रथस्य नप्त्र्यः ताभिर्याति स्वयुक्तिभिः
સૂર્યે રથ માટે સાત તેજસ્વી (અશ્વો) જોડ્યા છે—રથના સંતાન સમા; તેમની સાથે તે સ્વયં-યુક્તિઓથી આગળ વધે છે.
Mantra 14
सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य शोचिष्केशं विचक्षण
હે દેવ સૂર્ય, તેજસ્વી કેશવાળા, સર્વદર્શી—સાત હરિતો તને તારા રથમાં વહન કરે છે.
Frequently Asked Questions
It asks for purification and protection through Agni, and for the wide, beneficent illumination of Sūrya—so life (āyus) is strengthened and harm is driven away.
Both represent cleansing, luminous power: Agni purifies in the sacrifice, while Sūrya’s rays visibly spread that same order and auspiciousness among people.
It is a prayer to remove hostile forces and practical obstructions to the yajña (yajña-vighna), ensuring the rite proceeds safely and yields nourishment and vigour.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.