HomeRamayanaBala KandaSarga 36Shloka 16
Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

बालकाण्ड सर्ग ३६

गङ्गा-प्रभवप्रश्नः, शिवतेजोधारणं, कार्त्तिकेय-जन्म, उमाशापः

एवमुक्तस्सुरपति: प्रमुमोच महीतले।तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना।।।।

evam uktaḥ surapatiḥ pramumocha mahītale |

tejasā pṛthivī yena vyāptā sagirikānanā ||

એમ કહ્યા પછી સુરપતિ (શિવ) એ તેને ધરાતલ પર મુક્ત કર્યું; તે તેજથી પૃથ્વી સર્વત્ર વ્યાપ્ત થઈ—પર્વતો અને વનો સહિત.

evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारार्थक अव्यय
uktaḥhaving been spoken to
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvac (धातु)
Formक्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to surapatiḥ)
surapatiḥlord of the gods
surapatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsura + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (surāṇāṃ patiḥ)
pramumo careleased, let go
pramumo ca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-muc (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mahītaleon the earth's surface
mahītale:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahī + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (mahyaḥ talaṃ)
tejasāby (that) energy
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
pṛthivīthe earth
pṛthivī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yenaby which
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
vyāptāpervaded
vyāptā:
Kriyā (क्रिया/participial predicate)
TypeAdjective
Rootvi-āp (धातु)
Formक्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (to pṛthivī)
sa-giri-kānanāwith mountains and forests
sa-giri-kānanā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootsa (सह) + giri + kānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/सह-समासभावः: "with mountains and forests"; विशेषणम् (to pṛthivī)

Thus replied by the devatas, the god of the gods released his vital fluid on earth. Itpervaded the entire earth including mountains and forests.

Ś
Śiva
M
Mountains
F
Forests

FAQs

Dharma includes safeguarding the worlds: even when power must be released, it is directed to a lawful support (Earth) to prevent disorder.

After the Devas’ counsel, the tejas is released onto Earth and spreads through all regions.

Disciplined action aligned with counsel—power is exercised within a framework meant to protect creation.