Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 26, Shloka 29
अयोध्याकाण्डे षड्विंशः सर्गः
Rama’s Departure and Sita’s Questions; Disclosure of Exile and Counsel on Courtly Conduct
Devanagari script
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयाऽनघे।।।।
Transliteration
yāte ca mayi kalyāṇi vanaṃ muniniṣevitam |
vratopavāsaparayā bhavitavyaṃ tvayānaghe ||
Translation
હે કલ્યાણી, જ્યારે હું મુનિઓ સેવિત વનમાં જઈશ, હે નિર્દોષે, તારે વ્રત અને ઉપવાસમાં પરાયણ રહેવું.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also)
प्रतिज्ञाम्promise
प्रतिज्ञाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताम्that
ताम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (प्रतिज्ञाम्)
गुरोःof the father/teacher
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
समनुपालयन्while observing/fulfilling
समनुपालयन्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Concomitant action)
TypeVerb
Rootसम्-अनु-पाल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle) शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण (while fulfilling)
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म/Goal)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (today/now)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: just/indeed)
यास्यामिI shall go
यास्यामि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्थिराsteady
स्थिरा:
Kriya (क्रिया/Complement)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative with भव)
भवbe
भव:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मनस्विनीO high-minded one
मनस्विनी:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Context
O sinless, auspicious one! engage yourself in vratas and fasting after my departure to the forest inhabited by ascetics.
Characters & Entities
R
RāmaS
SītāV
vana (forest)M
muni (sages/ascetics)FAQs
Dharma as disciplined living in separation: vows and fasting are presented as a sustaining ethical-spiritual response to crisis.
Rāma instructs Sītā on religious observances she should undertake after his departure.
Self-control (tapas) and faithful devotion.