Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरदिग्विजयो नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ४९// जैमिनिरुवाच एवं स राजा विधिवत्पालयामास मेदिनीम् / सप्तद्वीपवतीं सम्यक्साक्षाद्धर्म इवापरः

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં વાયુપ્રોક્ત મધ્યમભાગના તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદમાં ‘સગરદિગ્વિજય’ નામનો ઓગણપચાસમો અધ્યાય. જૈમિનિ બોલ્યા—તે રાજાએ વિધિપૂર્વક સાત દ્વીપવાળી ધરતીનું સમ્યક પાલન કર્યું; જાણે તે ધર્મનો બીજો સ્વરૂપ હોય.

Verse 2

ब्राह्मणादींस्तथा वर्णान्स्वेस्वे धर्मे पृथक्पृथक् / स्थापयित्वा यथान्यायं ररक्षाव्याहतेन्द्रियः

તેણે બ્રાહ્મણ આદિ સર્વ વર્ણોને તેમના-તેમના ધર્મમાં જુદા જુદા ન્યાયાનુસાર સ્થાપિત કરીને, અખંડ ઇન્દ્રિયો સાથે રાજ્યનું રક્ષણ કર્યું.

Verse 3

प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्

સર્વ વર્ણોમાં પ્રજા પોતાના-પોતાના શ્રેષ્ઠનો અનુસરણ કરતી હતી; અને વર્ણો પણ અનુલોમ ક્રમથી, તેમજ અર્થ-વ્યવહારમાં પણ ક્રમશઃ સ્થિત હતા.

Verse 4

न सति स्थविरे बालं मृत्युरभयुपगच्छति / सर्ववर्णेषु भूपाले महीं तस्मिन्प्रशासति

જ્યારે તે સ્થવિર (સમર્થ) રાજા ધરતીને શાસતો હતો, ત્યારે બાળક પાસે પણ મૃત્યુ નજીક આવતું નહોતું; તે ભુપાલના શાસનમાં સર્વ વર્ણોમાં નિર્ભયતા હતી.

Verse 5

स्फीतान्यपेतबाधानि तदा राष्ट्राणि कृत्स्नशः / तेष्वसंख्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यजनावृताः

ત્યારે સર્વ રાજ્યઓ સમૃદ્ધ અને ઉપદ્રવ-રહિત હતાં; તેમાં અસંખ્ય જનપદો હતાં, જે ચાતુર્વર્ણ્ય પ્રજાથી ભરપૂર હતાં.

Verse 6

ते चासंख्यागृहग्रामशतोपेता विभागशः / देशाश्चावासभुयिष्टा नृपे तस्मिन्प्रशासति

તે રાજા શાસન કરતો ત્યારે અસંખ્ય ઘરો અને ગામોના સૈકડો સમૂહો વિભાગવાર ગોઠવાયેલા હતા; અને દેશોમાં નિવાસસ્થાનો અત્યંત બહુળ હતાં।

Verse 7

अनाश्रमी द्विजः कश्चिन्न बभूव तदाभुवि / प्रजानां सर्ववर्णेषु प्रारंभाः फलदायिनः

ત્યારે તે ભૂમિ પર કોઈ પણ દ્વિજ આશ્રમવિહિન ન હતો; અને પ્રજાના સર્વ વર્ણોમાં કરેલા આરંભો ફળદાયી બનતા હતા।

Verse 8

स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्

માનવો પોતાના યોગ્ય કર્મો જ આરંભતા; અને ત્યારે મનુષ્યોનાં કર્મો પુરુષાર્થથી યુક્ત અને સಾರ್ಥક બનતાં।

Verse 9

महोत्सवसमुद्युक्ताः पुरग्रामव्रजाकराः / अन्योन्यप्रियकामाश्च राजभक्तिसमन्विताः

નગર, ગામ અને વ્રજના લોકો મહોત્સવોમાં ઉત્સાહપૂર્વક લાગેલા રહેતા; તેઓ પરસ્પર પ્રિયની કામના કરનાર અને રાજભક્તિથી યુક્ત હતા।

Verse 10

ननिन्दितो ऽभिशस्तो वा दरिद्रो व्याधितो ऽपि वा / प्रजासु कश्चिल्लुब्धो वा कृपणो वापि नाभवत्

પ્રજામાં કોઈ નિંદિત કે આરોપિત ન હતો; કોઈ દરિદ્ર ન હતો, રોગી પણ ન હતો; અને કોઈ લોભી કે કૃપણ પણ ન હતો।

Verse 11

जनाः परगुणप्रीताः स्वसंपर्काभिकाङ्क्षिणाः / गुरुषु प्रणता नित्यं सद्विद्याव्यसनादृताः

લોકો પરના ગુણોમાં પ્રીતિ ધરાવતા, સత్సંગની ઇચ્છા રાખતા; ગુરુઓને નિત્ય નમતા અને સદ્વિદ્યાના અભ્યાસમાં આસક્ત રહેતા।

Verse 12

परापवादभीताश्च स्वदाररतयो ऽनिशम् / निसर्गात्खलसंसर्गविरता धर्मतत्पराः

તેઓ પરનિંદાથી ભયભીત રહી દૂર રહેતા, પોતાની પત્નીમાં જ સતત રત રહેતા; સ્વભાવથી દુષ્ટસંગ ત્યજી ધર્મમાં તત્પર રહેતા।

Verse 13

आस्तिकाः सर्वशो ऽभूवन् प्रजास्तस्मिन्प्रशासति / एवं सुबाहुतन्ये स्वप्रतापार्जितां महीम्

તે શાસન કરતો ત્યારે પ્રજા સર્વ રીતે આસ્તિક બની; આ રીતે સુબાહુના વંશમાં તેણે પોતાના પ્રતાપથી મેળવેલી ધરતી શાસી।

Verse 14

ऋतवश्च महाभाग यथाकालानुवर्तिनः / शालिभूयिष्ठसस्याढ्या सदैव सकला मही

હે મહાભાગ! ઋતુઓ સમય પ્રમાણે ચાલતી; સમગ્ર ધરતી સદા શস্যસમૃદ્ધ, ખાસ કરીને શાલી ધાન્યથી ભરપૂર હતી।

Verse 15

बभूव नृपशार्दूले तस्मिन् राज्यानि शासति

તે નૃપશાર્દૂલ રાજ્યો શાસન કરતો ત્યારે આવી શુભ સમૃદ્ધિ રહી।

Verse 16

यस्याष्टादशमण्डलाधिपतिभिः सेवार्थमभ्यागतैः प्रख्यातोरुपराक्रमैर्नृपशतैर्मूर्द्धाभिषिक्तैः पृथक् / संविष्टैर्मणिविष्टरेषु नितरामध्यास्यमानामरैः शक्रस्येव विराजते दिवि सभा रत्नप्रभोद्भासिता

જેનાં દિવ્ય રત્નપ્રભાથી ઉજ્જ્વળિત સભા સ્વર્ગમાં શક્રની સભા જેવી જ વિરાજે છે; અષ્ટાદશ મંડલોના અધિપતિઓ સેવા માટે આવ્યા છે, અને પ્રસિદ્ધ પરાક્રમી, મસ્તકાભિષિક્ત સૈંકડો રાજાઓ અલગ અલગ, તેમજ મણિમય આસનો પર બેઠેલા દેવગણ તે સભાને શોભાવે છે।

Verse 17

संकेताविषयान्तराभ्युपगमाः सर्वे ऽपि सोपायनाः कृत्वा सैन्यनिवेशनानि परितः पुर्याः पृथक् पार्थिवाः / द्रष्टुं काङ्क्षितराजकाः सतनयाविज्ञापयन्तो मुहुर्द्वास्थैरेव नरेश्वराय सुचिरं वत्स्यन्तमन्तःपुरे

બધા પાર્થિવોએ સંકેત મુજબ અન્ય-અન્ય વિષયોની સ્વીકૃતિ ઉપહારসহ કરી, અને નગરની આસપાસ અલગ અલગ સૈન્યનિવાસ ગોઠવ્યા. ઇચ્છિત રાજાના દર્શન માટે તેઓ પુત્રો સહિત વારંવાર દ્વારપાલો દ્વારા નરેશ્વરને વિનંતી પહોંચાડતા રહ્યા—જાણે તે લાંબા સમયથી અંતઃપુરમાં જ રોકાયો હોય।

Verse 18

नमन्नरेद्रमुकुटश्रेणीनामतिघर्षणात् / किणीकृतौ विराजेते चरणौ तस्य भूभुजः

નમન કરતા રાજાઓના મુકુટોની શ્રેણીઓના અતિઘર્ષણથી તે ભૂપતિના ચરણો પર કિણ (ઘસાવના નિશાન) પડી ગયા હતા, અને તે ચરણો વધુ જ શોભાયમાન લાગતા હતા।

Verse 19

सेवागतनरेद्रौघविनिकीर्णैः समन्ततः / रत्नैर्भाति सभा तस्य गुहा सोमे रवी यथा

સેવા માટે આવેલા રાજસમૂહે ચારે તરફ વિખેરેલા રત્નોથી તેની સભા એવી ઝગમગે છે—જેમ ગુફામાં ચંદ્ર અને સૂર્ય પ્રકાશે।

Verse 20

एवं स राजा धर्मेण भानुवंशशिखामणिः / अनन्यशासनामुर्वीमन्वशासदरिन्दमः

આ રીતે તે રાજા—ભાનુવંશનો શિખામણિ, શત્રુદમનકર્તા—ધર્મપૂર્વક તે ધરતીનું શાસન કરતો રહ્યો, જે માત્ર તેની આજ્ઞાને જ માનતી હતી।

Verse 21

इत्थं पालयतः पृथ्वीं सगरस्य महीपतेः / न चापपात मुत् पुत्रमुखालोकनजृंभिता

આ રીતે મહીપતિ સગર પૃથ્વીનું પાલન કરતા, પુત્રના મુખદર્શનથી ઉત્પન્ન આનંદમાં કદી પણ ખચકાયા નહીં।

Verse 22

विना तां दुःखितो ऽत्यर्थं चितयामास नैकधा / अहो कष्टमपुत्रो ऽहमस्मिन्वंशे ध्रुवं तु यत्

તેના વિના તે અત્યંત દુઃખિત થઈ વારંવાર વિચારવા લાગ્યો—“અહો, કેટલું કષ્ટ! આ વંશમાં હું નિશ્ચયે અપુત્ર છું.”

Verse 23

प्रयान्ति नूनमस्माकं पितरः पिण्डविप्लवम् / निरयादपि सत्पुत्रे संजाते पितरः किल

નિશ્ચયે અમારા પિતૃઓ પિંડ-તર્પણક્રિયાના વિઘાતથી કષ્ટ પામે છે; કારણ સತ್ಪુત્ર જન્મે તો પિતૃઓ નરકમાંથી પણ મુક્ત થાય છે।

Verse 24

प्रीत्या प्रयान्ति तद्गेहं जातकर्मक्रियोत्सुकाः / महता सुकृतेनापि संप्राप्तस्य दिवं किल

તેઓ પ્રીતિથી તેના ઘેર આવે છે અને જાતકર્મ વગેરે સંસ્કારો કરવા ઉત્સુક રહે છે; મહાન પુણ્યથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરનારના ઘેર પણ તેઓ આવે છે એમ કહેવાય છે।

Verse 25

अपुत्रस्यामराः स्वर्गे द्वारं नोद्धाटयन्ति हि / पिता तु लोकमुभयोः स्वर्लोकं तत्पितामहाः

અપુત્ર માટે દેવો સ્વર્ગનું દ્વાર ખોલતા નથી; પરંતુ પુત્ર હોય તો પિતા બંને લોકમાં સ્થાન પામે છે અને તેના પિતામહો સ્વર્લોક પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 26

जेष्यन्ति किल सत्पुत्रे जाते वंशद्वये ऽपि च / अनपत्यतयाहं तु पुत्रिणां या भवेद्गतिः

સત્પુત્ર જન્મે તો બંને વંશોમાં પણ વિજય થાય; પરંતુ હું નિઃસંતાન હોવાથી પુત્રહીનોની જે ગતિ હોય તે જ મને મળશે।

Verse 27

न तां प्राप्क्यामि वै नूनं सुदुर्लभतरा हि सा / पदादैन्द्रात्किलाभिन्नमृद्धं राज्यमखण्डितम्

એ ગતિ હું નિશ્ચયે પ્રાપ્ત કરી શકીશ નહીં, કારણ કે તે અતિ દુર્લભ છે; ઇન્દ્રપદ સમાન સમૃદ્ધ અને અખંડ રાજ્ય પણ તેનાથી ભિન્ન નથી કહેવાતું।

Verse 28

मम यत्तदपुण्यस्य याति निष्फलतामिह / इदं मत्पूर्वजैरेव सिंहासनमधिष्ठितम्

મારા તે અપુણ્ય કર્મનું ફળ અહીં નિષ્ફળ થઈ રહ્યું છે; આ સિંહાસન તો મારા પૂર્વજોએ જ અધિષ્ઠિત કર્યું હતું।

Verse 29

अपुत्रत्वेन राज्यं च पराधीनत्वमेष्यति / तस्मादौर्वाश्रममहं गत्वा तं मुनिपुङ्गवम्

પુત્રહીનતાથી રાજ્ય પણ પરાધીન થઈ જશે; તેથી હું ઔર્વ ઋષિના આશ્રમમાં જઈ તે મુનિપુંગવને મળવા જઈશ।

Verse 30

प्रसादयिष्ये पुत्रार्थं भार्याभ्यां सहितो ऽधुना / गत्वा तस्मै त्वपुत्रत्वं विनिवेद्य महात्मने

હવે હું બંને પત્નીઓ સાથે પુત્રપ્રાપ્તિ માટે તેમને પ્રસન્ન કરીશ; ત્યાં જઈ તે મહાત્માને મારી પુત્રહીનતા નિવેદન કરીશ।

Verse 31

स यद्वक्ष्यति तत्सर्वं करिष्ये नात्र संशयः / इति सञ्चिन्त्य मनसा सगरोराजसत्तमः

રાજસત્તમ સગરે મનમાં વિચાર્યું—“તે જે કહેશે તે બધું હું કરીશ; તેમાં સંશય નથી.”

Verse 32

इत्येष कृत्यविद्राजन्गन्तुमौर्वाश्रमं प्रति / स मन्त्रिप्रवरे राज्यं प्रतिष्ठाप्य ततो वनम्

હે રાજન, કર્તવ્યવિદ આ રાજા ઔર્વ ઋષિના આશ્રમ તરફ જવા તૈયાર થયો. શ્રેષ્ઠ મંત્રી પાસે રાજ્ય સ્થાપિત કરીને પછી વનમાં ગયો.

Verse 33

प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः

તે આનંદથી રથ પર ચઢી, બે પત્નીઓ સાથે પ્રસ્થાન કર્યો. રથના ઘોષથી લોકો તેને મેઘનાદ સમજી અતિશય ચકિત થયા.

Verse 34

स्तब्धेक्षणैर्लक्ष्यमाणो मार्गोपान्ते शिखण्डिभिः / प्रियाभ्यां दर्शयन्राजन्सारङ्गांस्तिमितेक्षणान्

માર્ગની બાજુએ મોરો સ્થિર નજરે તેને જોતાં રહ્યા. હે રાજન, તે પોતાની પ્રિયાઓને સ્થિર દૃષ્ટિવાળા સારંગ (હરણ) બતાવતો આગળ વધ્યો.

Verse 35

क्षममूर्ध्वमुखान्सद्यः पलायनपरान्पुनः / वृक्षान्पुष्पफलोपेतान्विलोक्य मुदितो ऽभवत्

ભૂમિ પર માથું ઊંચું કરીને ઊભા રહી, ફરી તરત ભાગવા તત્પર પ્રાણીઓને જોઈ, તેમજ પુષ્પ-ફળોથી ભરપૂર વૃક્ષોને નિહાળી તે આનંદિત થયો.

Verse 36

अम्लानकुसुमैः स्वादुफलैः शाद्वलभूमिकैः / सुस्निग्धपल्लवच्छायैरभितः संभृतं नगैः

તે વન અવિનાશી પુષ્પો, મધુર ફળો અને લીલીછમ શાદ્વલ ભૂમિથી યુક્ત હતું; ચારે તરફ સ્નિગ્ધ પલ્લવછાયાવાળા પર્વતો તેને ઘેરી રહ્યા હતા।

Verse 37

चूताग्रपल्लवास्वादस्निग्धकण्ठपिकारवैः / श्रोत्राभिरामजनकैस्संघुष्टं सर्वतोदिशम्

આંબાની ડાળીઓના અગ્ર પલ્લવોનો સ્વાદ લેતા, સ્નિગ્ધ કંઠે કૂજન કરતા પિકોના સ્વર કાનને આનંદ આપતા સર્વ દિશામાં ગુંજતા હતા।

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमोपेतं भ्रमद्भ्रमरमण्डितम् / प्रसूनस्तबकानम्रबल्लरीवेल्लितद्रुमम्

તે વન સર્વ ઋતુના પુષ્પોથી યુક્ત, ભમતા ભમરાઓથી અલંકૃત હતું; ફૂલોના ગુચ્છના ભારથી નમેલી વેલીઓથી વળગેલા વૃક્ષો ત્યાં શોભતા હતા।

Verse 39

कपियूथसमाक्रान्तव नस्पतिशतावृतम् / उन्मत्तशिखिसारङ्गकूजत्पक्षिगणान्वितम्

તે વન કપિઓના જૂથોથી વ્યાપ્ત, સૈકડો વનસ્પતિઓથી આવૃત હતું; ઉન્મત્ત મોર, સારંગ અને કૂજન કરતા પક્ષીઓના સમૂહોથી યુક્ત હતું।

Verse 40

गायद्विद्याधरवधूगीतिकासुमनोहरम् / संचरत्किन्नरीद्वन्द्वविराजद्वनगह्वरम्

તે વનગહ્વર ગાતા વિદ્યાધરવધૂઓની ગીતિકાઓથી અતિ મનોહર હતું; અને સંચરતા કિન્નરી યુગલોની શોભાથી વિરાજમાન હતું।

Verse 41

हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्

હંસ, સારસ, ચક્રાહ્વ, કારંડવ અને શુક વગેરે મધુરસ્વર પક્ષીઓથી કાંઠા ગુંજતા; એવા સરોવરો દ્વારા તે સ્થાન પરિઘેરાયેલું હતું।

Verse 42

सरः स्वंबुज कह्लारकुमुदोत्पलराशिषु / शनैः परिवहन्मन्दमारुतापूर्णदिङ्मुखम्

તે સરોવર પોતાના કમળ, કહ્લાર, કુમુદ અને ઉત્પલના સમૂહો ઉપર મંદ પવનને ધીમે ધીમે વહેતો રાખી, સર્વ દિશાઓને પરિમળ-શીતલતાથી ભરતું હતું।

Verse 43

एवंविधगुणोपेतमधिगाह्य तपोवनम् / गच्छन्रथेनाथ नृपः प्रहर्षं परमं ययौ

આવા ગુણોથી યુક્ત તપોવનમાં પ્રવેશ કરીને, રથમાં આગળ વધતો રાજા પરમ હર્ષને પામ્યો।

Verse 44

उपशान्ताशयः सो ऽथ संप्राप्याश्रममण्डलम् / भार्याभ्यां सहितः श्रीमान्वाहादवरुरोह वै

મનથી શાંત થયેલો તે શ્રીમાન આશ્રમમંડળે પહોંચીને, પોતાની બે પત્નીઓ સાથે વાહન પરથી ઉતર્યો।

Verse 45

धुर्यान्विश्रामयेत्युक्त्वा यन्तारमवनीपतिः / आससादाश्रमोपान्तं महर्षेर्भावितात्मनः

‘ધુર્ય પશુઓને વિશ્રામ આપ’ એમ સારથિને કહીને, અવનીપતિ તે ભાવિતાત્મા મહર્ષિના આશ્રમની નજીક પહોંચ્યો।

Verse 46

स श्रुत्वा मुनिशिष्येभ्यः कृतनित्यक्रियादरम् / मुनिं द्रष्टुं विनीतात्मा प्रविवेशाश्रमं तदा

મુનિશિષ્યો પાસેથી નિત્યકર્મ પ્રત્યેનો આદર સાંભળી, વિનયી આત્માથી તે મુનિને જોવા ત્યારે આશ્રમમાં પ્રવેશ્યો।

Verse 47

मुनिमध्ये समासीनमृषिवृन्दैः समन्वितम् / ननाम शिरसा राजा भार्याभ्यां सहितो मुदा

ઋષિવૃંદથી ઘેરાયેલા, મુનિઓની વચ્ચે આસનસ્થ મુનિને જોઈ રાજાએ પોતાની બે પત્નીઓ સાથે આનંદથી મસ્તક નમાવી પ્રણામ કર્યો।

Verse 48

कृतप्रणामं नृपतिमृषिरौर्वः प्रतापवान् / उपविशेति प्रेम्णा वै सह ताभ्यां समादिशत्

પ્રણામ કરી ચૂકેલા નૃપતિને પ્રતિાપવાન ઋષિ ઔર્વે પ્રેમથી, તેની બે પત્નીઓ સાથે, ‘બેસો’ એમ આદેશ આપ્યો।

Verse 49

अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महामुनिः / आतिथ्येन च वन्येन सभार्यं तमतोषयत्

મહામુનિએ અર્ઘ્ય-પાદ્ય આદિથી યોગ્ય રીતે પૂજન કરીને, વન્ય আতિથ્યથી રાજાને તેની પત્નીઓসহ સંતોષ આપ્યો।

Verse 50

अथातिथ्योपविश्रान्तं प्रणम्या सीनमग्रतः / राजानमब्रवीदौर्वः शनैर्मृद्वक्षरं वचः

પછી আতિથ્યથી વિશ્રાંત રાજાને પ્રણામ કરીને, સામે બેસી ઔર્વે ધીમે ધીમે મૃદુ અક્ષરોમાં વચન કહ્યું।

Verse 51

कुशलं ननु ते राज्ये बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च / अपिधर्मेण सकलाः प्रजास्त्वं परिरक्षसि

તારા રાજ્યમાં બહાર અને અંદર સર્વ કુશળ છે ને? અને શું તું ધર્મ પ્રમાણે સર્વ પ્રજાનું પરિરક્ષણ કરે છે?

Verse 52

अपि जेतुं त्रिवर्गं त्वमुपायैः सम्यगीहसे / फलन्ति हि गुणास्तुभ्यं त्वया सम्यक्प्रचोदिताः

શું તું યોગ્ય ઉપાયો દ્વારા ત્રિવર્ગ—ધર્મ, અર્થ, કામ—ને જીતવા સમ્યક પ્રયત્ન કરે છે? કારણ કે તારા ગુણો તારી યોગ્ય પ્રેરણાથી ફળ આપે છે.

Verse 53

दिष्ट्यात्वया जिताः सर्वे रिपवो नृपसत्तम / दिष्ट्या च सकलं राज्यं त्वया धर्मेण रक्ष्यते

હે નૃપશ્રેષ્ઠ! દૈવકૃપાથી તું સર્વ શત્રુઓને જીત્યો છે; અને દૈવકૃપાથી તારો સમગ્ર રાજ્ય ધર્મથી રક્ષિત છે.

Verse 54

धर्म एव स्थितिर्येषां तेषां नास्त्यत्रविप्लवः / न तं रक्षति किं धर्मः स्वयं येनाभिरक्षितः

જેઓની સ્થિતિ ધર્મમાં સ્થિર છે, તેમને અહીં કોઈ વિપ્લવ નથી. જેને ધર્મ પોતે જ રક્ષે છે, તેને બીજું શું રક્ષી શકે?

Verse 55

पूर्वमेवाहमश्रौषं विजित्य सकलां महीम् / सबलोनगरीं प्राप्तः कृतदारो भवानिति

મેં પહેલેથી જ સાંભળ્યું હતું કે તું સમગ્ર ધરતી જીતીને, સેનાસહિત નગરીમાં પહોંચ્યો છે અને તારો વિવાહ પણ થયો છે.

Verse 56

राज्ञां तु प्रवरो धर्मो यत्प्रजापरिपालनम् / भवन्ति सुखिनो नूनं तेनैवेह परत्र च

રાજાઓનો શ્રેષ્ઠ ધર્મ પ્રજાનું પાલન‑રક્ષણ છે; એ જ કારણે લોકો નિશ્ચયે ઇહલોક અને પરલોકમાં સુખી થાય છે।

Verse 57

स भवान्राज्य भरणं परित्यज्य मदन्तिकम् / भार्याभ्यां सहितो राजन्समायातो ऽसि मे वद

હે રાજન, તું રાજ્યનો ભાર ત્યજી બે પત્નીઓ સાથે મારા સમીપે આવ્યો છે—મને કહો, તેનું કારણ શું છે?

Verse 58

जैमिनिरुवाच एवमुक्तस्तु मुनिना सगरो राजसत्तमः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्राह तं मधुरं वचः

જૈમિનિએ કહ્યું—મુનિએ એમ કહ્યે પછી રાજશ્રેષ્ઠ સગરે અંજલિ બાંધીને તેને મધુર વચન કહ્યું।