Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 3
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
प्रजाश्च सर्ववर्णेषु यथाश्रेष्ठानुवर्त्तिनः / वर्णाश्चैवानुलोम्येन तद्वदर्थेषु च क्रमात्
Transliteration
prajāśca sarvavarṇeṣu yathāśreṣṭhānuvarttinaḥ / varṇāścaivānulomyena tadvadartheṣu ca kramāt
Translation
સર્વ વર્ણોમાં પ્રજા પોતાના-પોતાના શ્રેષ્ઠનો અનુસરણ કરતી હતી; અને વર્ણો પણ અનુલોમ ક્રમથી, તેમજ અર્થ-વ્યવહારમાં પણ ક્રમશઃ સ્થિત હતા.
Word by Word
prajāḥsubjects/people
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
sarva-varṇeṣuamong all classes
sarva-varṇeṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (all + classes)
yathā-śreṣṭha-anubharttinaḥfollowing the best as appropriate
yathā-śreṣṭha-anubharttinaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyathā (अव्यय) + śreṣṭha (प्रातिपदिक) + anu-vartin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; अव्ययीभाव-पूर्वपद (yathā-) + उपपद-समासभावः; ‘anubharttin/anuvarttin’ = following
varṇāḥthe classes
varṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
anulomyenain due order, regularly
anulomyena:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanulomya (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (instrumental used adverbially); प्रकारवाचक
tadvatlikewise
tadvat:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadvat (अव्यय)
Formअव्यय, तद्वत् (in that manner/likewise)
artheṣuin matters/objects
artheṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
kramātstep by step, in sequence
kramāt:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative) एकवचनरूपेण अव्ययीभूत; ‘क्रमात्’ = क्रमशः (by sequence)