Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स प्राप्स्यति परां सिद्धिं यथा शल्यो महामनाः । चैत्र शुक्लचतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा तु यः

Transliteration

sa prāpsyati parāṃ siddhiṃ yathā śalyo mahāmanāḥ | caitra śuklacaturddaśyāṃ snāpayetpayasā tu yaḥ

Translation

Il atteindra la perfection suprême, comme le magnanime Śalya. Et quiconque, le quatorzième jour de la quinzaine claire de Caitra, baigne (le liṅga) avec du lait—

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्राप्स्यति: will attain
• प्राप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धिम् इति पदस्य विशेषणम्

• सिद्धिम्: success/accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as/just as
• यथा: None
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (comparative adverb)

• शल्यः: Śalya
• शल्यः: Karta (Subject in comparison/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महामनाः: great-minded
• महामनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मह + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (महान् मनः यस्य सः)

• चैत्रे: in (the month of) Caitra
• चैत्रे: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (मासवाचक)

• शुक्लचतुर्दश्याम्: on the bright (fortnight) fourteenth day
• शुक्लचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (शुक्ला चतुर्दशी)

• स्नापयेत्: should bathe (cause to be bathed)
• स्नापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) [णिच् causative]
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: to cause to bathe)

• पयसा: with milk
• पयसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed
• तु: None
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/contrast)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Prabhāsa approaches a revered Śiva-liṅga (Gautameśvara), pouring a steady stream of milk on Caitra śukla caturdaśī; attendants hold vessels; the shrine glows with sanctity, evoking the ideal of ‘paramā siddhi’.

Characters & Entities

• Śalya
• Caitra (month)
• Śukla-caturdaśī
• Milk abhiṣeka (snāpana)
• Gautameśvara-liṅga (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time-specific devotion (tithi-based worship) at a famed tīrtha is said to lead to high spiritual accomplishment (parā siddhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautameśvara-liṅga in Prabhāsa Kṣetra, linked to Śalya’s attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāpana/abhiṣeka of the liṅga with milk on Caitra śukla caturdaśī.