Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

प्रभासे कथिता देवि पंचस्रोताः सरस्वती । यस्याः प्रवाहैः संभिन्नं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

prabhāse kathitā devi paṃcasrotāḥ sarasvatī | yasyāḥ pravāhaiḥ saṃbhinnaṃ kṣetraṃ dvādaśayojanam

À Prabhāsa, ô Devī, on dit que la Sarasvatī possède cinq courants. Par ses flots, le pays sacré—d’une étendue de douze yojanas—est entrelacé et partagé en chenaux.

prabhāsein Prabhāsa
prabhāse:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक
kathitāis described/called
kathitā:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Root√kath (कथ्, कथने)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is said/called)
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
paṃca-srotāḥhaving five streams
paṃca-srotāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpaṃca (प्रातिपदिक) + srotas (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (पञ्च स्रोतो यस्याः सा)
sarasvatīSarasvatī (river)
sarasvatī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
yasyāḥof which/of whom
yasyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
pravāhaiḥby the flows/streams
pravāhaiḥ:
Karaṇa (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootpravāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
saṃbhinnaṃsplit/divided
saṃbhinnaṃ:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam + √bhid (भिद्, विदारणे)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (kṣetram with)
kṣetramthe region/field
kṣetram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
dvādaśa-yojanamtwelve yojanas (in extent)
dvādaśa-yojanam:
Viśeṣaṇa (Measure qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक) + yojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वादश योजने प्रमाणं यस्य)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Sarasvatī Pañcasrotas)

Type: kshetra

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A map-like sacred panorama: Sarasvatī splitting into five shining streams that braid through a broad kṣetra; small shrines and liṅgas dot the banks; pilgrims traverse bridges and ghāṭas across the channels.

P
Prabhāsa-kṣetra
S
Sarasvatī
P
Pañcasrotā (five streams)

FAQs

A tīrtha is not only a point but a sacred landscape—rivers and their branches shape the field of merit and worship.

Prabhāsa-kṣetra as a twelve-yojana region structured by the five-stream Sarasvatī.

No direct prescription; it provides a pilgrimage-geography description for moving through Prabhāsa’s Sarasvatī channels.