Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

आवां किं कारणं राजा नेक्षते वशवर्तिनौ । प्रोवाच प्रणतो राजा ततो द्वाःस्थं पुरःस्थितम्

Transliteration

āvāṃ kiṃ kāraṇaṃ rājā nekṣate vaśavartinau | provāca praṇato rājā tato dvāḥsthaṃ puraḥsthitam

Translation

«Pour quelle raison le roi ne nous regarde-t-il, nous deux, dociles et soumis ?» Alors le roi—incliné avec révérence—s’adressa au portier qui se tenait devant lui.

Word by Word

• आवाम्: we two
• आवाम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (प्रातिपदिक; 1st person pronoun)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative) वा प्रथमा (1st/Nominative) द्विवचनरूपम्; अत्र प्रश्नवाक्ये कर्तरि (we two)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)

• कारणम्: reason/cause
• कारणम्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘किं कारणम्’ = what reason

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• ईक्षते: looks at/sees
• ईक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• वशवर्तिनौ: two who are under control/obedient
• वशवर्तिनौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वश + वर्तिन् (प्रातिपदिक; components: वश (control) + वर्तिन् (abiding))
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम् (qualifying ‘आवाम्’)

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; प्र-उपसर्गयुक्त

• प्रणतः: bowed (humbly)
• प्रणतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘bowed down’

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Desha-Kala (Adverbial/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/from there)

• द्वाःस्थम्: the doorkeeper
• द्वाःस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वार् + स्थ (प्रातिपदिक; components: द्वार् (door) + स्थ (standing))
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वारपालः

• पुरःस्थितम्: standing in front
• पुरःस्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुरः + स्थित (प्रातिपदिक; components: पुरः (in front) + स्थित (standing))
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘द्वाःस्थम्’)

Speaker

Śiva (Īśvara) (narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Māhātmya audience

Visual Art Cues

Scene: Nara questions why the king refuses to see them; inside, Yudhiṣṭhira—now bowed—speaks to the doorkeeper, signaling a shift from command to reverent reconsideration.

Characters & Entities

• Nara
• Yudhiṣṭhira
• Dvāḥstha (doorkeeper)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Self-control and sincerity deserve recognition; when wrongly denied, respectful dialogue becomes the path to restoring dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the contextual tīrtha where this dharmic lesson is narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it centers on ethical conduct and respectful speech.