Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 84

पश्चिमेन स्थितं तत्र शम्भोरायतनस्य तु । स मेरोर्दक्षिणे पादे नखस्तु परिकीर्तितः

paścimena sthitaṃ tatra śambhorāyatanasya tu | sa merordakṣiṇe pāde nakhastu parikīrtitaḥ

À l’ouest du sanctuaire de Śambhu se dresse un signe sacré. Il est renommé comme « l’ongle » au pied méridional du mont Meru.

पश्चिमेनto the west/by the western side
पश्चिमेन:
Karaṇa (Direction/करण)
TypeNoun
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; दिशावाचक, करणार्थे
स्थितम्situated
स्थितम्:
Kriyā (State predicate)
TypeAdjective
Rootस्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (अव्यक्तं विशेष्यं—स्थानम्/वस्तु)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
शम्भोःof Śambhu
शम्भोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
आयतनस्यof the shrine/abode
आयतनस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सःthat (one) / it
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मेरोःof Meru
मेरोः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दक्षिणेsouthern/right
दक्षिणे:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पादे इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पादेon the foot
पादे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
नखःa nail (claw/fingernail)
नखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
परिकीर्तितःis declared/celebrated (as)
परिकीर्तितः:
Kriyā (Passive predicate)
TypeAdjective
Rootपरिकीर्तित (कृदन्त; √कीर्त् (धातु) + क्त, उपसर्ग: परि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कर्मणि (passive sense)

Sūta (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha: Meru-dakṣiṇa-pāda-nakha (sacred mark west of Śambhu’s shrine)

Type: kshetra

Scene: A Śiva shrine on the right; to its west a distinctive stone/mark protrudes from earth, revered as Meru’s ‘southern foot-nail’; sages point to it; the background subtly shows a visionary Meru silhouette aligning with the marker.

Ś
Śambhu
M
Meru

FAQs

Sacred sites mirror cosmic geography; local landmarks are interpreted as parts of the divine cosmic body (Meru symbolism).

A revered landmark west of Śambhu’s shrine in Prabhāsakṣetra, identified with Meru’s southern foot-nail.

No explicit rite is stated; the verse provides pilgrimage topography for locating a sanctified spot.