Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् । पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्

Transliteration

sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ candanodakapūritam | paṃcaratnasamāyuktaṃ dūrvāpuṣpākṣatānvitam

Translation

Qu’on établisse un kalaśa sans défaut, rempli d’eau parfumée au santal, pourvu des cinq gemmes, et accompagné d’herbe dūrvā, de fleurs et d’akṣata (riz intact).

Word by Word

• स्थापयेत्: should place/establish
• स्थापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• अव्रणम्: unblemished, without defect
• अव्रणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + व्रण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भम्’ इति विशेषण

• कुम्भम्: a pot
• कुम्भम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• चन्दनोदकपूरितम्: filled with sandal-water
• चन्दनोदकपूरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चन्दन + उदक + पूरित (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘पूरित’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भम्’ इति विशेषण; षष्ठी/तृतीया-तत्पुरुषार्थे (चन्दनयुक्तेन उदकेन पूरितः)

• पंचरत्नसमायुक्तम्: provided with five gems
• पंचरत्नसमायुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + रत्न + सम् + आयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘समायुक्त’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भम्’ इति विशेषण; द्विगु-पूर्वपदसमास (पञ्चरत्नैः समायुक्तः)

• दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्: accompanied by durvā grass, flowers, and unbroken rice
• दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दूर्वा + पुष्प + अक्षत + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘अन्वित’; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुम्भम्’ इति विशेषण; (दूर्वया पुष्पैः अक्षतैः च अन्वितः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra (ritual enclosure after Kapileśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pristine brass/earthen kalaśa on a smeared altar: sandalwood water visible at the brim; five gems arranged; dūrvā sprigs and flowers tucked around; akṣata scattered like a halo on the ground.

Characters & Entities

• Kalaśa (kumbha)
• Sandalwood water
• Pañcaratna
• Dūrvā
• Akṣata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

External order and purity in worship (a well-prepared kalaśa and auspicious materials) support inner steadiness and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, in the context of worship performed near Kapileśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Install an unblemished kalaśa filled with sandalwood water and arrange pañcaratna, dūrvā, flowers, and akṣata as accompaniments.