Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

आदिर्गावो हि मर्त्यस्य मध्ये चांते प्रकीर्तिताः । रक्षंति तास्तु देवानां क्षीराज्यममृतं सदा

ādirgāvo hi martyasya madhye cāṃte prakīrtitāḥ | rakṣaṃti tāstu devānāṃ kṣīrājyamamṛtaṃ sadā

On proclame que les vaches sont au commencement, au milieu et à la fin de la vie du mortel. Sans cesse, elles soutiennent les dieux par le lait et le ghee, essence pareille au nectar d’amṛta.

आदिःthe beginning
आदिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
गावःcows
गावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
मर्त्यस्यof a mortal/man
मर्त्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम्
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रकीर्तिताःare proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootप्र-कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘गावः’ इत्यस्य विशेषणम्
रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
ताःthey (those cows)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम; ‘गावः’ इत्यस्य पुनरुक्तिः
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपातः (but/indeed)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
क्षीर-आज्यम्milk and ghee
क्षीर-आज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + आज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (क्षीरं च आज्यं च) समाहारः
अमृतम्nectar; ambrosia
अमृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘क्षीराज्यम्’ इत्यस्य समानाधिकरण/विशेषणवत्
सदाalways
सदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

Narratorial voice (Purāṇic narrator within Prabhāsa Khaṇḍa context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame, implied)

Scene: A symbolic tableau: a cow stands as a cosmic pillar across a human life-cycle (childhood, adulthood, old age) while devas above receive streams of milk and ghee as luminous ‘amṛta’ through sacrificial fire.

D
Devas
G
Gāvaḥ (cows)

FAQs

Cows are depicted as foundational to dharma and sacrifice, sustaining both human life and divine worship.

Prabhāsakṣetra, in whose māhātmya the greatness of cows is strongly emphasized.

Implicitly, support of yajña through honoring cows, since milk and ghee are essential offerings.