Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

नाभाग उवाच । कोटिः प्रदीयतां मूल्यं निषादेभ्यो द्विजोत्तम । यद्येतदपि ते मूल्यं ततो भूयः प्रदीयते

nābhāga uvāca | koṭiḥ pradīyatāṃ mūlyaṃ niṣādebhyo dvijottama | yadyetadapi te mūlyaṃ tato bhūyaḥ pradīyate

Nabhāga dit : « Ô le meilleur des deux-fois-nés, qu’un koṭi soit donné aux Niṣādas comme paiement. Et si même cela n’est pas le juste prix, on donnera davantage. »

नाभागःNābhāga
नाभागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कोटिःa crore; ten million
कोटिः:
Karta (Subject in passive/कर्मकर्तृ)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-क्रियायाः कर्तृस्थानी (subject of passive)
प्रदीयताम्let (it) be given
प्रदीयताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलोट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग (Passive imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन
मूल्यम्as the price
मूल्यम्:
Apposition (Samānādhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमूल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कोटिः’ इत्यस्य विधेय/सम्बन्ध
निषादेभ्यःto the Niṣādas
निषादेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनिषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, बहुवचन
द्विजोत्तमO best of twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (द्विजेषु उत्तमः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्त/सम्भावना-सूचक अव्यय (conditional particle)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘मूल्यम्’ इत्यस्य विशेषण/निर्देशक
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक अव्यय (particle: ‘even/also’)
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Possessive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
मूल्यम्price
मूल्यम्:
Karta (Subject in passive/कर्मकर्तृ)
TypeNoun
Rootमूल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रदीयते’ इत्यस्य कर्मणि-कर्तृ (subject of passive)
ततःthen; thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—तस्मात्/ततः (ablatival adverb: ‘then/from that’)
भूयःmore; further
भूयः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय—पुनः/अधिकम् (adverb: ‘more, again’)
प्रदीयतेis given; will be given
प्रदीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Nabhāga

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Āpastamba

Scene: King Nabhāga, earnest and determined, proposes a koṭi as payment to the Niṣādas; the sage listens with composed detachment, while attendants hold chests of coins and ministers watch.

N
Nabhāga
N
Niṣādas
Ā
Āpastamba (addressed as dvijottama)

FAQs

When guided by dharma, generosity escalates beyond self-interest; the king is willing to give more until the settlement becomes righteous.

Prabhāsa-kṣetra, where the narrative links sacred place with righteous giving and ethical resolution.

A large-scale dāna/compensation (koṭi) to the Niṣādas is proposed.