Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 308›Shloka 11
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

मूलचण्डीशनाम्ना तु विख्यातं भुवनत्रये । तल्लिंगं पतितं दृष्ट्वा कोपोपहतचेतसः । पुनर्हंतुं समारब्धा डिंडिनं ते तपोधनाः

Transliteration

mūlacaṇḍīśanāmnā tu vikhyātaṃ bhuvanatraye | talliṃgaṃ patitaṃ dṛṣṭvā kopopahatacetasaḥ | punarhaṃtuṃ samārabdhā ḍiṃḍinaṃ te tapodhanāḥ

Translation

Ce liṅga devint célèbre dans les trois mondes sous le nom de Mūlacaṇḍīśa. Voyant le liṅga tombé, ces ascètes—l’esprit frappé par la colère—entreprirent de nouveau de tuer Ḍiṁḍin.

Word by Word
मूलचण्डीशनाम्नाby the name ‘Mūlacaṇḍīśa’
मूलचण्डीशनाम्ना:
Karana (करण) (नाम्ना = by the name)
TypeNoun
Rootमूलचण्डीश (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मूलचण्डीशस्य नाम)
तुindeed; but
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic/contrastive particle)
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण)
भुवनत्रयेin the three worlds
भुवनत्रये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि भुवनानि)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म) (दृष्ट्वा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
पतितम्fallen
पतितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having seen’
कोपोपहतचेतसःwhose minds were struck by anger
कोपोपहतचेतसः:
Visheshana (विशेषण) (तपोधनाः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootकोप (प्रातिपदिक) + उपहत (√हन्, क्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (कोपेन उपहतं चेतः येषाम्)
पुनःagain
पुनः:
Manner/Iteration
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again)
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): ‘to kill’
समारब्धाःhaving set about; having begun
समारब्धाः:
Karta (कर्ता) (तपोधनाः सह समन्वय)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + रभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोग: ‘having begun/undertaken’
डिंडिनम्Ḍiṃḍi (a person named Dindi)
डिंडिनम्:
Karma (कर्म) (हन्तुम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootडिंडिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता) (तपोधनाः इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
तपोधनाःthe ascetics
तपोधनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः ‘तपः धनं येषाम्’
Speaker

Narrator (Sūta) continuing the Māhātmya account (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context); Mūlacaṇḍīśa-liṅga (local liṅga-name)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience within the mahatmya frame (traditionally sages/śaunaka-type assembly)

Visual Art Cues

Scene: In Prabhāsa’s sacred precinct, the liṅga named Mūlacaṇḍīśa lies fallen; a ring of furious ascetics surge forward, staffs and ritual implements raised, intent on striking the fleeing Ḍiṁḍin.

Characters & Entities
M
Mūlacaṇḍīśa
L
Liṅga
Ḍ
Ḍiṁḍin
Ṛ
Ṛṣis/Tapodhanas

FAQs

Anger clouds even ascetics; sacred geography often arises from such episodes, but dharma urges mastery over krodha.

Prabhāsakṣetra through the fame of the Mūlacaṇḍīśa liṅga, a localized manifestation celebrated in the Māhātmya.

None; the verse focuses on the naming/fame of the liṅga and the sages’ reaction.

←Previous Verse
Next Verse→