Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 290›Shloka 30
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

Devanagari script

अतीन्द्रियं विश्वभुजं जितारिं गुणत्रयातीतमजं निरीहम् । तमोमयं वेदमयं चिदंशं प्रजापतीशं पुरुहूतमिन्द्रम् । अनागतैकध्वनिरूपमाद्यं ध्यायंति यं योगविदो यतीन्द्राः

Transliteration

atīndriyaṃ viśvabhujaṃ jitāriṃ guṇatrayātītamajaṃ nirīham | tamomayaṃ vedamayaṃ cidaṃśaṃ prajāpatīśaṃ puruhūtamindram | anāgataikadhvanirūpamādyaṃ dhyāyaṃti yaṃ yogavido yatīndrāḥ

Translation

Au-delà des sens, embrassant l’univers, vainqueur des ennemis; au-delà des trois guṇas, non né et sans acte—obscur comme le mystère et pourtant fait de Veda, parcelle de pure Conscience; Seigneur des Prajāpatis, l’« Indra » maintes fois invoqué; le Primordial dont la forme est l’unique son non né de l’Inmanifesté—c’est Lui que méditent les maîtres du yoga, les plus hauts ascètes.

Word by Word
atīndriyambeyond the senses
atīndriyam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootati (उपसर्ग/अव्यय) + indriya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (इन्द्रियातीतः)
viśvabhujamthe sustainer/enjoyer of the universe
viśvabhujam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootviśva (प्रातिपदिक) + bhuj (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (विश्वं भुनक्ति/पालयति)
jitārimconqueror of enemies
jitārim:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootjita (कृदन्त; √ji (धातु) क्त) + ari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (जितः अरिः येन)
guṇatrayātītambeyond the three guṇas
guṇatrayātītam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootguṇa (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक) + atīta (कृदन्त; √i (धातु) + ati- उपसर्ग, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (गुणत्रयम् अतीतः)
ajamunborn
ajam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
nirīhamwithout effort/action
nirīham:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootnirīha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
tamomayamconsisting of darkness
tamomayam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottamas (प्रातिपदिक) + mayaṭ (मयट्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मयट्-प्रत्ययान्त (तमोमय)
vedamayamconsisting of the Veda
vedamayam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootveda (प्रातिपदिक) + mayaṭ (मयट्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मयट्-प्रत्ययान्त
cid-aṃśama portion of consciousness
cid-aṃśam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootcit (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (चितः अंशः)
prajāpatīśamlord of Prajāpati(s)
prajāpatīśam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजापतेः ईशः)
puruhūtammuch-invoked
puruhūtam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpuru (अव्यय/प्रातिपदिक) + hūta (कृदन्त; √hū (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पुरु/बहु हूतः)
indramIndra (as epithet)
indram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
anāgataikadhvanirūpamwhose form is the single unstruck (unmanifest) sound
anāgataikadhvanirūpam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootanāgata (कृदन्त; √gam (धातु) + an-ā- उपसर्ग, क्त) + eka (प्रातिपदिक) + dhvani (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अनागतः एकः ध्वनिः यस्य रूपम्/स्वरूपम्)
ādyamprimordial
ādyam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootādya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
dhyāyantithey meditate upon
dhyāyanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
yamwhom
yam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
yogavidaḥknowers of yoga
yogavidaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (योगं वेत्ति)
yatīndrāḥlords among ascetics
yatīndrāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyati (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (यतीनां इन्द्राः)
Speaker

A devotee/narrator within Prabhāsakṣetra-māhātmya (hymnic praise; exact speaker not stated in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Aniconic-to-iconic synthesis: the liṅga or Rudra-form radiates a cosmic embrace, while subtle motifs show the three guṇas receding; a single primordial sound-wave (ekadhvani) emanates into the universe as yogins meditate in stillness.

Characters & Entities
I
Indra
P
Prajāpati

FAQs

The Lord transcends senses and guṇas and is realized by yogic meditation as the primordial conscious reality and inner sound.

Prabhāsakṣetra, where the hymn frames Śiva as the supreme object of yogic contemplation.

Meditation (dhyāna) by yogic adepts is implied; no external ritual like snāna or dāna is specified in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→