Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

Transliteration

so'pi svargamanuprāpto hṛṣṭaḥ paryuṣitaḥ priye | etatsarvaṃ purāvṛttaṃ sthāne'smingātramocane

Translation

«Et Paryuṣita aussi parvint au ciel, dans la joie, ô bien-aimée. Tout cela advint jadis en ce lieu même nommé Gātramocana.»

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षाबोधक (also/even)

• स्वर्गम्: to heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; गत्यर्थे कर्म

• अनुप्राप्तः: attained, reached
• अनुप्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + अनु (उपसर्ग) → अनुप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘अनुप्राप्तः’ = प्राप्तवान्

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्

• पर्युषितः: having stayed (overnight)
• पर्युषितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु) + परि (उपसर्ग) → पर्युषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘पर्युषित’ = रात्रिं स्थितः/अतिवाहितः (having stayed overnight)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• पुरावृत्तम्: happened long ago
• पुरावृत्तम्: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पुरा (अव्यय) + वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—अव्ययीभावः (पुरा वृत्तम् = formerly happened)

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सर्वनाम

• गात्रमोचने: at (the tirtha called) Gātramocana
• गात्रमोचने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गात्र + मोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गात्रस्य मोचनम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gātramocana

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A serene sacred ford/shore in Prabhāsa; a devotee named Paryuṣita is shown departing the mortal coil with calm joy, while sages narrate the ancient occurrence at Gātramocana.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Paryuṣita
• Gātramocana
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sthala-māhātmya ties place, story, and salvation: righteous intent, vows, and tīrtha-service culminate in upliftment and heavenly attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gātramocana in Prabhāsa-kṣetra, within whose sacred ambit Pretatīrtha gains renown.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is added here; the verse seals the māhātmya by locating the prior prescriptions (snāna, tarpaṇa, śrāddha) at Gātramocana.