Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

प्रगृह्य सहसा शूलं प्रस्थितः स्वगणैः सह । यज्ञवाटं तु दक्षस्य पराभवभवं ततः । विक्रमन्वीरभद्रेण यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः

pragṛhya sahasā śūlaṃ prasthitaḥ svagaṇaiḥ saha | yajñavāṭaṃ tu dakṣasya parābhavabhavaṃ tataḥ | vikramanvīrabhadreṇa yatra viṣṇuḥ svayaṃ sthitaḥ

Saisissant aussitôt son trident, il partit avec ses propres gaṇas vers l’enceinte du yajña de Dakṣa —d’où était née cette humiliation—, là où Vīrabhadra déployait sa prouesse et où Viṣṇu lui-même se tenait.

प्रगृह्यhaving seized
प्रगृह्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
शूलम्trident
शूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
प्रस्थितःset out
प्रस्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रस्थित (कृदन्त; प्र-√स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; used as predicate ‘set out’
स्वगणैःwith his own attendants
स्वगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व-गण (प्रातिपदिक)
Formसमास: स्वस्य गणाः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
सहwith
सह:
Sahakaraka (Accompaniment/सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (postposition ‘with’)
यज्ञवाटम्the sacrificial enclosure
यज्ञवाटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ-वाट (प्रातिपदिक)
Formसमास: यज्ञस्य वाटः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle ‘but/indeed’)
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
पराभवभवम्arisen from (causing) defeat
पराभवभवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपराभव-भव (प्रातिपदिक)
Formसमास: पराभवात् भवम्/उत्पन्नम् (पञ्चमी-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; qualifies यज्ञवाटम्
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; sequence adverb ‘then/from there’
विक्रमम्prowess; assault
विक्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
वीरभद्रेणby Vīrabhadra
वीरभद्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formसमास: वीरः भद्रः (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb ‘where’)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis/reflexive adverb
स्थितःstood; was present
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; predicate ‘stood/was present’

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (narrative frame); Dakṣa-yajñavāṭa (mythic locus)

Type: kshetra

Listener: A addressed ‘bhāminī’ (female interlocutor within the narrative frame)

Scene: Śiva, suddenly gripping the trident, strides toward Dakṣa’s blazing yajña-vedi with a storm of gaṇas; Vīrabhadra stands in the arena mid-feat of martial prowess; Viṣṇu is visibly present as a divine witness.

M
Maheśvara (Śiva) (implied)
Ś
Śūla (trident)
G
Gaṇas
D
Dakṣa
V
Vīrabhadra
V
Viṣṇu
Y
Yajñavāṭa (sacrificial arena)

FAQs

Ritual without reverence becomes hollow; when dharma is violated, the Lord moves to re-establish sacred order.

Prabhāsakṣetra, presented as a sanctified landscape that preserves the memory of cosmic events like Dakṣa’s yajña.

The verse references a yajña (sacrifice) contextually, but does not prescribe a specific rite for the listener.