Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

तत्र तैः स्थापितं द्वारं सुप्रदेशेऽश्मजं प्रिये । पिहितेऽथ च रंध्रेऽस्मिन्धूमो नाशमुपेयिवान्

tatra taiḥ sthāpitaṃ dvāraṃ supradeśe'śmajaṃ priye | pihite'tha ca raṃdhre'smindhūmo nāśamupeyivān

Là, en un endroit bien choisi, ils mirent en place une porte de pierre, ô bien-aimée. Et lorsque cette ouverture fut scellée, la fumée s’évanouit.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
तैःby them
तैः:
Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
स्थापितम्placed, set up
स्थापितम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापय् + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वारम्-समन्वय
द्वारम्a door/gate
द्वारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
सुप्रदेशेin a good spot
सुप्रदेशे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुप्रदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु + प्रदेश)
अश्मजम्made of stone
अश्मजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअश्मन् + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अश्मनः जातम् = stone-made); द्वारम्-विशेषण
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
पिहितेwhen (it was) closed
पिहिते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपि-धा/पिधा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (द्वारे/रंध्रे) सति
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
रन्ध्रेin the opening/hole
रन्ध्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरन्ध्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; रन्ध्रे-विशेषण
धूमःsmoke
धूमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
नाशम्destruction, disappearance
नाशम्:
Gati-karma (Goal/object/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
उपेयिवान्went to, attained
उपेयिवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु) + क्वसुँ (कृदन्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (Perfect participle/क्वसुँ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (acting as finite: 'attained')

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Mahāprabhāsa (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Devī/Pārvatī (addressed as priyā, deveśi)

Scene: At Prabhāsa, attendants/architects place a heavy stone gate or slab over a fissure; as the opening is sealed, dark smoke dwindles and the air clears, suggesting the taming of a subterranean menace.

D
Dvārā (stone gate)
D
Dhūma (smoke)

FAQs

When divine power is ritually and spatially contained with proper measures, disorder subsides and the world returns to wellbeing.

Prabhāsakṣetra, at the precise spot where the emergence-opening was sealed and sanctified.

A site-ritual action: establishing a “gate” and sealing an aperture to restrain harmful manifestations.