Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

ईश्वर उवाच । कृतस्मराद्ब्रह्मकुंडं यमेशात्सागरावधि । एतदंतरमासाद्य पापी चापि विमुच्यते

īśvara uvāca | kṛtasmarādbrahmakuṃḍaṃ yameśātsāgarāvadhi | etadaṃtaramāsādya pāpī cāpi vimucyate

Īśvara dit : «De Kṛtasmarā jusqu’à Brahmakuṇḍa, et de Yameśvara jusqu’au bord de l’océan : quiconque parvient et demeure dans cette étendue sacrée intermédiaire, fût-il pécheur, est délivré de ses fautes.»

ईश्वरःĪśvara (Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता/कर्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कृतस्मरात्from Kṛtasmar(a)
कृतस्मरात्:
Apadana (Source)
TypeNoun
Rootकृतस्मर (प्रातिपदिक; कृत + स्मर)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th, ablative), एकवचन; अपादान
ब्रह्मकुण्डम्Brahma-kuṇḍa
ब्रह्मकुण्डम्:
Karma (Object/Extent)
TypeNoun
Rootब्रह्मकुण्ड (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + कुण्ड)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (गन्तव्य/परिमाण-सीमा)
यमेशात्from Yameśa
यमेशात्:
Apadana (Source)
TypeNoun
Rootयमेश (प्रातिपदिक; यम + ईश)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th, ablative), एकवचन; अपादान
सागरावधिup to the sea (as limit)
सागरावधि:
Karma (Extent/Limit)
TypeNoun
Rootसागरावधि (प्रातिपदिक; सागर + अवधि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अव्ययीभाववत् सीमाबोधे (up to the sea)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object, with अन्तरम्)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेष्य-सूचक
अन्तरम्the interval / region between
अन्तरम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (अन्तराल/परिसर)
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Root√सद् (धातु) + आ-उपसर्ग; ल्यप् (absolutive)
Formल्यपन्त (क्त्वान्त-समकक्ष) अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया = having reached
पापीa sinner
पापी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootपापिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/अपि-शब्दः) = particle ‘even/also’
विमुच्यतेis freed / is released
विमुच्यते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु) + वि-उपसर्ग
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra corridor (Kṛtasmarā–Brahmakuṇḍa; Yameśvara–Samudra)

Type: kshetra

Scene: Īśvara delineates the holy tract: markers of Kṛtasmarā, Brahmakuṇḍa, Yameśvara, and the shimmering ocean edge; pilgrims entering the corridor are shown shedding dark stains of sin as light surrounds them.

Ś
Śiva (Īśvara)
K
Kṛtasmarā
B
Brahmakuṇḍa
Y
Yameśvara
S
Sāgara (ocean)

FAQs

Contact with a consecrated sacred landscape (kṣetra) is portrayed as powerfully purificatory, capable of freeing even the sinful.

The verse explicitly glorifies the tract bounded by Kṛtasmarā–Brahmakuṇḍa and Yameśvara–the ocean within Prabhāsa-kṣetra.

The implied practice is pilgrimage/approach (āsādya) to the kṣetra; no specific snāna/dāna is stated in this line.