Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

तेषां हिताय मे ब्रूहि निर्वाणं रसमुत्तमम् । आदाविह शरीरं तु अक्षय्यं तु यथा भवेत्

teṣāṃ hitāya me brūhi nirvāṇaṃ rasamuttamam | ādāviha śarīraṃ tu akṣayyaṃ tu yathā bhavet

Pour leur bien, dis-moi le “rasa” suprême, l’essence qui mène au nirvāṇa ; et d’abord, comment ce corps ici peut devenir durable et impérissable.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
हितायfor the welfare
हिताय:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे चतुर्थी
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Gen./Dat.), एकवचन; सर्वनाम
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
निर्वाणम्nirvāṇa; liberation
निर्वाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रसम्essence; elixir
रसम्:
Apposition/Viśeṣya (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्supreme
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (रसस्य)
आदौat first
आदौ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of time)
इहhere
इह:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of place)
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (भवेत् इत्यस्य कर्तृपदम्)
तुbut; indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (particle)
अक्षय्यम्imperishable
अक्षय्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शरीरस्य)
तुand/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः
यथाhow; so that
यथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक (as/how)
भवेत्may become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Devī

Tirtha: Brahmakuṇḍa (contextual)

Type: kund

Listener: Bhagavān (teacher)

Scene: Devī requests the ‘supreme essence’ leading to nirvāṇa; the teacher-figure raises a hand in instruction; a subtle inner-light motif emanates from the Brahmakuṇḍa waters, suggesting the shift from alchemical elixir to spiritual rasa.

N
Nirvāṇa
R
Rasa
Ś
Śarīra
A
Akṣayya

FAQs

The highest ‘medicine’ is liberation-oriented wisdom; even bodily well-being is sought as a support for dharma and realization.

Brahmakuṇḍa at Prabhāsa Kṣetra, whose water is being framed as a true, higher ‘rasāyana’.

No explicit ritual; it requests the method/teaching for attaining the ‘supreme rasa’ culminating in nirvāṇa.