Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

Transliteration

haṃsaṃ sarasvatītīre viśvāmitraṃ pṛthūdake | ujjayinyāṃ naradvīpaṃ siddhāyāmamaladyutim

Translation

Sur la rive de la Sarasvatī (Il est) «Haṃsa» ; à Pṛthūdaka, «Viśvāmitra». À Ujjayinī, «Naradvīpa» ; et à Siddhā, «Amaladyuti», à l’éclat sans tache.

Word by Word

• हंसम्: Haṃsa
• हंसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• सरस्वतीतीरे: on the bank of Sarasvatī
• सरस्वतीतीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सरस्वती+तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः सरस्वत्याः तीरम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• विश्वामित्रम्: Viśvāmitra
• विश्वामित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व+मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः विश्वस्य मित्रम्/विश्व-मित्रः (कर्मधारय-प्रायः)

• पृथूदके: in Pṛthūdaka (broad waters; place)
• पृथूदके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथु+उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः पृथु उदकम् (कर्मधारयः)

• उज्जयिन्याम्: in Ujjayinī
• उज्जयिन्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उज्जयिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• नरद्वीपम्: Naradvīpa
• नरद्वीपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर+द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः नराणां द्वीपः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• सिद्धायाम्: in Siddhā (place)
• सिद्धायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (स्थाननामरूपेण)

• अमलद्युतिम्: Amaladyuti (spotless radiance; name)
• अमलद्युतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमल+द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः अमला द्युतिः (कर्मधारयः)

Speaker

Citra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarasvatī-tīra / Pṛthūdaka / Ujjayinī / Siddhā (as a set of Sūrya-sthānas)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A map-like sacred panorama: four vignettes around a central radiant Sūrya—(1) Sarasvatī bank with a haṃsa motif, (2) a tīrtha pond labeled Pṛthūdaka with sage Viśvāmitra, (3) Ujjayinī skyline with temple spires and the name Naradvīpa, (4) a siddha-āśrama with a stainless-luminous form ‘Amaladyuti’.

Characters & Entities

• Sarasvatī
• Haṃsa
• Pṛthūdaka
• Viśvāmitra
• Ujjayinī
• Naradvīpa
• Siddhā
• Amaladyuti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity (amala) and illumination are linked with pilgrimage, portraying tīrthas as places where divine radiance is especially accessible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ujjayinī (Ujjain) is explicitly named, along with Sarasvatī-tīra and Pṛthūdaka as Sūrya-associated holy sites.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated; the verse enumerates sacred locales for Sūrya-darśana and remembrance.