Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 67

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन राष्ट्रस्य क्षेममिच्छता । रथयात्रां विशेषेण स्वयं राजा प्रवर्त्तयेत्

tasmātsarvaprayatnena rāṣṭrasya kṣemamicchatā | rathayātrāṃ viśeṣeṇa svayaṃ rājā pravarttayet

Ainsi, désirant la prospérité du royaume, le roi doit, par tous les efforts, mettre lui-même en mouvement, d’une manière particulière, cette fête du char.

tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu/Apādāna (Reason/source)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that reason)
sarva-prayatnenawith all effort
sarva-prayatnena:
Karaṇa (Means)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + prayatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः कर्मधारयः (सर्वः प्रयत्नः)
rāṣṭrasyaof the kingdom
rāṣṭrasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootrāṣṭra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
kṣemamwelfare, security
kṣemam:
Karman (Object of desiring)
TypeNoun
Rootkṣema (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
icchatāby (one) desiring
icchatā:
Kartṛ-sādhana (Agent in instrumental)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); धातुः √इष् (इच्छति); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; “by one who desires”
ratha-yātrāmthe chariot procession
ratha-yātrām:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (रथस्य यात्रा)
viśeṣeṇaespecially
viśeṣeṇa:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootviśeṣa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially: especially)
svayampersonally
svayam:
Kartṛ-viśeṣaṇa (Emphatic to subject)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः अर्थे (oneself, personally)
rājāthe king
rājā:
Kartā (Subject)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
pravarttayetshould set in motion/organize
pravarttayet:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootvṛt (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः प्र-; धातुः √वृत् (प्रवर्तते/प्रवर्तयति—णिच् causative: cause to proceed/organize)

Unspecified (contextual narrator addressing Devī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Brahmā-rathayātrā)

Type: kshetra

Scene: A king, crowned yet humble, steps forward to pull/launch Brahmā’s chariot amid ministers, priests, and citizens; banners fly; the act is portrayed as protection of the realm.

R
Rājā (king)
R
Rāṣṭra (kingdom)
R
Ratha-yātrā

FAQs

Public dharma and sacred festivals are linked with collective welfare; rulers should actively uphold them.

Prabhāsakṣetra, where the chariot-festival is treated as a rite benefiting the realm.

The king should personally and diligently organize the ratha-yātrā.