Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 90

एवमुक्त्वा तमादाय नृपं भार्यासमन्वितम् । अजाभिस्ताभिरस्त्रैश्च तैश्चापि परमेश्वरः । प्रविवेश जले तस्मिन्देवीकुण्डसमुद्भवे

evamuktvā tamādāya nṛpaṃ bhāryāsamanvitam | ajābhistābhirastraiśca taiścāpi parameśvaraḥ | praviveśa jale tasmindevīkuṇḍasamudbhave

Après avoir ainsi parlé, le Seigneur Suprême prit le roi avec son épouse, ainsi que ces chèvres et ces armes, et entra dans l’eau issue du Devīkuṇḍa.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (prior action): ‘having said’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative/2nd), एकवचनम् (singular)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having taken’
नृपम्the king
नृपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative/2nd), एकवचनम् (singular)
भार्यासमन्वितम्accompanied by (his) wife
भार्यासमन्वितम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootभार्या-समन्वित (प्रातिपदिक; भार्या + समन्वित)
Formपुंलिङ्गः (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (accusative/2nd), एकवचनम् (singular); विशेषणम् (qualifying) नृपम्
अजाभिःwith goats
अजाभिः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootअजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया-विभक्तिः (instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)
ताभिःwith those (goats)
ताभिः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (feminine), तृतीया-विभक्तिः (instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)
अस्त्रैःwith weapons
अस्त्रैः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), तृतीया-विभक्तिः (instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (and)
तैःwith those (weapons)
तैः:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः/पुंलिङ्गः (neuter/masc), तृतीया-विभक्तिः (instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (and)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम-ईश्वर (प्रातिपदिक; परम + ईश्वर)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (nominative/1st), एकवचनम् (singular)
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular), परस्मैपदम्
जलेinto the water
जले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), सप्तमी-विभक्तिः (locative/7th), एकवचनम् (singular)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), सप्तमी-विभक्तिः (locative/7th), एकवचनम् (singular)
देवीकुण्डसमुद्भवेin (the water) arising from Devī’s pond
देवीकुण्डसमुद्भवे:
Adhikarana (Location qualifier)
TypeAdjective
Rootदेवी-कुण्ड-समुद्भव (प्रातिपदिक; देवी + कुण्ड + समुद्भव)
Formनपुंसकलिङ्गः (neuter), सप्तमी-विभक्तिः (locative/7th), एकवचनम् (singular); विशेषणम् (qualifying) जले

Unspecified (narrative voice within Tīrthamāhātmya)

Tirtha: Devīkuṇḍa-samudbhava-jala

Type: kund

Listener: dvijasattamāḥ (addressed to best of Brahmins)

Scene: The Supreme Lord leads the king and queen toward the water; goats and weapons are carried along. The moment of entry shows swirling currents forming a luminous vortex, suggesting passage to another realm.

P
Parameśvara (Śiva)
D
Devīkuṇḍa

FAQs

The Lord personally leads devotees into the purifying tīrtha, showing divine grace expressed through sacred geography.

Devīkuṇḍa and its sacred waters within Śrīhāṭakeśvara-kṣetra.

Entering the tīrtha waters (a form of snāna/ritual immersion), framed as a divinely guided act.