Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः । सम्यक्छ्रद्धासमुत्पन्नो योऽत्र स्नानं करिष्यति

Transliteration

kārtikyāṃ kṛttikāyoge bhīṣmapañcakakṛnnaraḥ | samyakchraddhāsamutpanno yo'tra snānaṃ kariṣyati

Translation

Quiconque, la foi pleinement éveillée, se baignera ici durant Kārttikā, au moment de la conjonction de Kṛttikā, en observant le vœu de cinq jours de Bhīṣma—

Word by Word

• कार्तिक्याम्: in (the month of) Kārtika
• कार्तिक्याम्: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular)

• कृत्तिकायोगे: at the conjunction with (the nakṣatra) Kṛttikā
• कृत्तिकायोगे: Adhikarana (Time-condition/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिका (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; सप्तमी (Locative, singular); समासः—कृत्तिकायाः योगः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• भीष्मपञ्चककृत्: one who performs the Bhīṣma-pañcaka observance
• भीष्मपञ्चककृत्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीष्म (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा; ‘कृत्’ = कर्तरि कृदन्त (agent noun) ‘doer’; समासः—भीष्मपञ्चकं करोति इति उपपद-तत्पुरुषः

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative, singular)

• सम्यक्: properly; duly
• सम्यक्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)

• श्रद्धासमुत्पन्नः: arisen with faith; filled with faith
• श्रद्धासमुत्पन्नः: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + समुत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+उत्+√पद्/√पद्? ‘उत्पन्न’ = arisen)
• Form: पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा; समासः—श्रद्धया समुत्पन्नः इति तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental relation)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गम्; एकवचनम्; प्रथमा (Nominative, singular)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; एकवचनम्; द्वितीया (Accusative, singular)

• करिष्यति: will do; will perform
• करिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple future); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta reporting the māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmakuṇḍa/Sukūṇḍa (contextual)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn in Kārttika, mist over a stepped pond; devotees perform snāna with folded hands, some holding lamps; a calendar motif hints at Kṛttikā nakṣatra and the five-day Bhīṣma vow.

Characters & Entities

• Kārttika (month)
• Kṛttikā (nakṣatra)
• Bhīṣma-pañcaka
• Brahmakuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith-filled observance in Kārttika, especially at an auspicious nakṣatra alignment, magnifies tīrtha-merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The bathing place ‘here’ refers to Brahmakuṇḍa within Hāṭakeśvara-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha during Kārttika in Kṛttikā-yoga, together with the Bhīṣma-pañcaka five-day vow.