Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

सूत उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततः प्राप्तस्त्रिविष्टपम् । रक्तशृंगोऽपि तस्थौ च व्याप्य नागबिलं तदा

sūta uvāca | evamuktvā sahasrākṣastataḥ prāptastriviṣṭapam | raktaśṛṃgo'pi tasthau ca vyāpya nāgabilaṃ tadā

Sūta dit : Ayant ainsi parlé, Sahasrākṣa (Indra) parvint alors à Triviṣṭapa (le ciel). Et Raktaśṛṅga demeura lui aussi en ce lieu, emplissant et occupant alors la caverne des Nāgas.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Avyaya (Manner adjunct/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), ‘having said’
सहस्राक्षःSahasrākṣa (Indra)
सहस्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसहस्राक्ष (प्रातिपदिक: सहस्र + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि ‘one who has a thousand eyes’ (इन्द्र)
ततःthen; from there
ततः:
Avyaya (Source/Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (ablatival adverb: ‘from there/then’)
प्राप्तःarrived; reached
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having reached/arrived’
त्रिविष्टपम्Triviṣṭapa (heaven)
त्रिविष्टपम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रक्तशृंगःRaktaśṛṅga (the red-horned one)
रक्तशृंगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्तशृंग (प्रातिपदिक: रक्त + शृंग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तस्थौstood; remained
तस्थौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
व्याप्यhaving pervaded; filling
व्याप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootव्याप् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund), ‘having pervaded/occupying’
नागबिलम्the serpent-cave
नागबिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनागबिल (प्रातिपदिक: नाग + बिल)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तदाthen; at that time
तदा:
Avyaya (Time adjunct/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Sūta

S
Sūta
I
Indra (Sahasrākṣa)
T
Triviṣṭapa
R
Raktaśṛṅga
N
Nāgabila (Nāga-cave)

FAQs

Sacred geography is anchored in divine events—Indra’s visitation and the mountain’s sanctity establish the tīrtha’s enduring significance.

Raktaśṛṅga and the Nāgabila (Nāga cave) connected to the Nāgarakhaṇḍa tīrtha landscape.

None; this is narrative transition identifying the celestial departure and the local sacred topography.