Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 86›Shloka 23
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

गच्छमानः क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं च सद्द्विजाः । सापि देवी ततः प्रोक्ता सप्तविंशतिका क्षितौ । सर्वसौभाग्यदा स्त्रीणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता

Transliteration

gacchamānaḥ kṣayaṃ pakṣaṃ vṛddhiṃ pakṣaṃ ca saddvijāḥ | sāpi devī tataḥ proktā saptaviṃśatikā kṣitau | sarvasaubhāgyadā strīṇāṃ tasminkṣetre vyavasthitā

Translation

Ô nobles deux-fois-nés, tandis qu’il traverse la quinzaine décroissante et la quinzaine croissante, cette Déesse est ainsi célébrée sur la terre sous le nom de « Saptaviṃśatikā » (la Vingt-Sept). Établie en ce kṣetra sacré, elle accorde aux femmes toutes les formes de bonne fortune.

Word by Word
गच्छमानःgoing/entering
गच्छमानः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गच्छत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); चन्द्रः इत्यादि कर्तुः विशेषणम्
क्षयम्waning
क्षयम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पक्षम्fortnight
पक्षम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वृद्धिम्waxing/increase
वृद्धिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पक्षम्fortnight
पक्षम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सत्good/noble
सत्:
सम्बोधन-विशेषण (Vocative qualifier)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विजाः इत्यस्य विशेषणम्
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st) बहुवचन; संबोधनार्थे (used as address)
साshe
सा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also)
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), तदनन्तरम् (then/thereafter)
प्रोक्ताwas called/was spoken of
प्रोक्ता:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इत्यस्य विशेषणम्
सप्तविंशतिका(named) Twenty-seven
सप्तविंशतिका:
सम्बन्ध/नाम (Apposition)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + विंशति (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
Formद्विगु-समास (numerical compound) ‘twenty-seven’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इत्यस्य नाम
क्षितौon earth
क्षितौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सर्वसौभाग्यदाgiver of all good fortune
सर्वसौभाग्यदा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सौभाग्य (प्रातिपदिक) + दा (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (giver of all good fortune); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इत्यस्य विशेषणम्
स्त्रीणाम्of women/for women
स्त्रीणाम्:
सम्बन्ध (Possessor/Beneficiary group)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग (agreeing with क्षेत्रे), सप्तमी, एकवचन; क्षेत्रे इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्रेin the sacred place/field
क्षेत्रे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
व्यवस्थिताwas established/resided
व्यवस्थिता:
विधेय/विशेषण (Predicate/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवी इत्यस्य विशेषणम्
Speaker

Narrator (contextual, within Tīrthamāhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saptaviṃśatikā-kṣetra (as implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijas (explicit: सद्द्विजाः)

Visual Art Cues

Scene: A goddess enthroned within a sacred precinct, surrounded by a mandala of 27 star-lamps or 27 maiden-forms; devotees (women) approach with offerings, seeking saubhāgya.

Characters & Entities
S
Soma/Candra
S
Saptaviṃśatikā Devī
D
Dvijas (brāhmaṇas)
K
Kṣetra (holy field/region)

FAQs

Cosmic rhythm (waxing/waning) is tied to sacred presence; devotion in a kṣetra channels auspiciousness and well-being.

A named ‘kṣetra’ where Saptaviṃśatikā Devī is established; the passage functions as a local māhātmya for that region’s Devī/Soma sanctity.

No direct rite here; it identifies the deity and her boon (sarva-saubhāgya), preparing for the recitation instruction in the next verse.

←Previous Verse
Next Verse→