Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

दक्ष उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्युष्माभिः प्रकीर्तितम् । नान्यथा शक्यते कर्तुं वेदमन्त्रोद्भवं बलम्

dakṣa uvāca | satyametanmahābhāgā yadyuṣmābhiḥ prakīrtitam | nānyathā śakyate kartuṃ vedamantrodbhavaṃ balam

Dakṣa dit : Ô nobles êtres, ce que vous avez proclamé est vrai. La force issue des mantras védiques ne peut être rendue autrement.

दक्षDakṣa
दक्ष:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्true
सत्यम्:
Karma/Predicate (Object-like predicate)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय (predicate nominal)
एतत्this
एतत्:
Karta/Predicate complement
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
महाभागाःO greatly fortunate ones
महाभागाः:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (महान् भागः यस्य/ये)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Karana (Instrument/agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रकीर्तितम्proclaimed/declared
प्रकीर्तितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + √कीर्त्/√कृत्? (धातु √कीर्त्/√कीर् ‘to praise/mention’) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’/‘एतत्’ इत्यस्य विशेषण
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
शक्यतेis possible
शक्यते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is possible’)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Kriya (Infinitive complement)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन् (infinitive)
वेदमन्त्रोद्भवम्arisen from Vedic mantras
वेदमन्त्रोद्भवम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवेद + मन्त्र + उद्भव (प्रातिपदिक; उद् + √भू (धातु) + अप्/घञ्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वेदमन्त्रात् उद्भवम् = arisen from Vedic mantras)
बलम्power/strength
बलम्:
Karta (Subject of ‘शक्यते’)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Dakṣa

Listener: mahābhāgāḥ (assembled ritual participants)

Scene: Dakṣa, as a ritual authority, speaks with composed certainty to assembled ‘mahābhāgāḥ’, affirming the inviolable strength born of Vedic mantras.

D
Dakṣa
V
Veda
V
Vedic mantras

FAQs

Vedic mantra-power is real and consistent; therefore it must be applied responsibly under dharma to avoid destructive outcomes.

No holy site is named in this verse.

It affirms the principle that Veda-born ritual power is not easily altered; it implies careful initiation and oversight of mantra rites.