Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे गताश्चाद्दर्शनं ततः । सोऽपि पश्यति कायं स्वं यावद्रोगविवर्जितम्

Transliteration

evamuktvā tu te sarve gatāścāddarśanaṃ tataḥ | so'pi paśyati kāyaṃ svaṃ yāvadrogavivarjitam

Translation

Après avoir ainsi parlé, ils s’éloignèrent tous et disparurent à la vue. Alors lui aussi contempla son propre corps, désormais entièrement délivré de la maladie.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययभावे); पूर्वकालिक क्रिया; अव्यय

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम् (ते)

• गताः: went/had gone
• गताः: Kriya (Predicate/क्रियापद-भाव)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त (भूतकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे 'gone'

• च: and
• च: Connector (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• आदर्शनम्: to the sight/for viewing (place of audience)
• आदर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• ततः: then/from there
• ततः: Temporal/Sequential (काल/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तद्-प्रभवम्; क्रम/अपादानार्थक

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• कायम्: body
• कायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• स्वम्: his own
• स्वम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (कायम्)

• यावत्: as much as/so long as
• यावत्: Limit (Avadhi/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधिवाचक

• रोगविवर्जितम्: free from disease
• रोगविवर्जितम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोग (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वृज्/√वर्ज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (रोगैः विवर्जितम् = रोगरहितम्); विशेषणम् (कायम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The divine figures fade from view like light withdrawing; the man stands astonished, examining his limbs—skin clear, posture upright—while the sacred precinct glows softly behind him.

Characters & Entities

• Bhāskarāḥ
• Roga (disease)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana and divine assurance culminate in tangible transformation, affirming the efficacy of tīrtha and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nāgara Khaṇḍa tīrtha where Bhāskara’s encounter results in immediate healing.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it records the result of the encounter—freedom from illness.