Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

ततः प्रसारयामास स्ववक्त्रं पावको द्रुतम् । कुर्वञ्छक्रसमादेशमविकल्पेन चेतसा

tataḥ prasārayāmāsa svavaktraṃ pāvako drutam | kurvañchakrasamādeśamavikalpena cetasā

Alors Pāvaka (Agni) ouvrit promptement sa bouche, exécutant l’ordre d’Indra d’un esprit ferme, sans hésitation.

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'तस्मात्/तदनन्तरम्' (thereafter/from that)
प्रसारयामासhe/it spread out
प्रसारयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√सृ (धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; णिजन्त (causative) = 'caused to extend/spread'
स्ववक्त्रम्his own mouth/face
स्ववक्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य वक्त्रम् = his own mouth/face)
पावकःFire (Agni)
पावकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāvaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootdruta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (adverbially: quickly)
कुर्वन्doing
कुर्वन्:
Karta (Agent-participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'करन्' = doing
शक्रसमादेशम्Indra's command
शक्रसमादेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + समादेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य समादेशः = Indra's command)
अविकल्पेनwithout hesitation
अविकल्पेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootavikalpa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; 'अविकल्प' = without doubt/without hesitation
चेतसाwith (his) mind
चेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

Narrator

Tirtha: Śarastamba (reed-thicket locus)

Type: kshetra

Scene: Agni, radiant and swift, opens his blazing mouth to receive/contain the potent seed, acting under Indra’s command; devas watch with tense urgency.

A
Agni (Pāvaka)
Ś
Śakra (Indra)

FAQs

Single-pointed resolve (avikalpa) in righteous duty enables the carrying of even overwhelming responsibilities.

No specific tīrtha is identified in this verse; it continues the mythic sequence within the Tīrthamāhātmya.

None; the verse narrates Agni’s readiness and obedience.