Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

sūta uvāca | ṛcīkatanayaḥ pūrvaṃ jamadagniriti smṛtaḥ | hāṭakeśvaraje kṣetre tatrāsīddagdhakalmaṣaḥ

Sūta dit : «Autrefois, le fils de Ṛcīka était connu sous le nom de Jamadagni. Dans le kṣetra sacré de Hāṭakeśvara, il demeurait, comme si ses fautes avaient été brûlées et réduites en cendres.»

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
ऋचीकतनयःthe son of Ṛcīka
ऋचीकतनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋचीक + तनय (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋचीकस्य तनयः = 'son of Ṛcīka')
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus, as
इति:
Sambandha (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न/इत्यर्थक (quotative particle)
स्मृतःwas known/called
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृत (स्मृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate)
हाटकेश्वरजेin/at (the place) of Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर + ज (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकेश्वरस्य जः = 'born of/pertaining to Hāṭakeśvara')
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
आसीत्was/existed
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दग्धकल्मषःone whose sins were burnt (purified)
दग्धकल्मषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदग्ध + कल्मष (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (दग्धं कल्मषं यस्य/दग्ध-कल्मषः = 'whose sin is burnt/one with burnt impurity')

Sūta

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: Jamadagni, son of Ṛcīka, seated in an āśrama within the Hāṭakeśvara sacred field; the landscape itself appears luminous, suggesting sins ‘burnt away’.

S
Sūta
J
Jamadagni
Ṛcīka
H
Hāṭakeśvara
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

A true kṣetra purifies: residence and righteous living in a sanctified place is portrayed as burning away impurity.

Hāṭakeśvara-kṣetra (the sacred field associated with Hāṭakeśvara).

No explicit rite is stated; the verse implies the purifying power of dwelling in the kṣetra with dharmic conduct.