Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

न मया तत्र गंतव्यं कथंचिदपि मानिना । तस्मादेनां परित्यज्य रात्रौ गच्छामि दूरतः

na mayā tatra gaṃtavyaṃ kathaṃcidapi māninā | tasmādenāṃ parityajya rātrau gacchāmi dūrataḥ

«Moi—enchaîné par l’orgueil—je ne dois m’y rendre en aucune manière. Aussi, l’abandonnant, je partirai loin dans la nuit».

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in gerundive construction/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया, एकवचन (instrumental ‘by me’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
गन्तव्यम्to be gone to / should go
गन्तव्यम्:
Kriya (Obligation/भाव)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligation); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘गन्तव्यम्’ = गन्तुं योग्यं/कर्तव्यम्
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in some way, somehow)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
मानिनाby (me) the proud one
मानिना:
Karta (Qualifier of agent/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (मया इत्यस्य)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/अपादानार्थक (therefore/from that reason)
एनाम्her
एनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Kriya (Gerundial prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); परि+त्यज्
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गच्छामिI go
गच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
दूरतःfrom far away, far off
दूरतः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootदूरतः (अव्यय; दूर-तसिल्)
Formअव्यय; अपादान/देशवाचक (from afar/at a distance)

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: कुण्डिन (संदर्भ-नगर)

Type: kshetra

Scene: रात्रि का अंधकार; नल का मुख कठोर-निर्णय से तना, पर भीतर पीड़ा; दूर कहीं नगर-दीपों की कल्पना; दमयन्ती सोई हुई—असुरक्षा का पूर्वाभास।

N
Nala
D
Damayantī
B
Bhīma

FAQs

Pride can drive harmful choices; dharma requires humility and responsibility toward those under one’s protection.

The chapter’s Tīrthamāhātmya context culminates in Hāṭakeśvara Kṣetra; this verse is part of the narrative prelude.

No explicit rite is prescribed here.