Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

येन त्यक्ता मया साध्वी कुण्डिनं याति तत्पुरम् । स एवं निश्चयं कृत्वा सुखसुप्तां विहाय ताम् । प्रजगाम वनं घोरं वन्यश्वापदसंकुलम्

yena tyaktā mayā sādhvī kuṇḍinaṃ yāti tatpuram | sa evaṃ niścayaṃ kṛtvā sukhasuptāṃ vihāya tām | prajagāma vanaṃ ghoraṃ vanyaśvāpadasaṃkulam

Pensant : «En la laissant, cette dame vertueuse ira à Kuṇḍina, cette cité», il prit cette résolution ; puis, la quittant tandis qu’elle dormait paisiblement, il s’enfonça dans une forêt terrible, pleine de bêtes sauvages et de prédateurs.

येनby which, whereby
येन:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्ध/हेतुवाचक (by which/whereby)
त्यक्ताabandoned
त्यक्ता:
Karta (Predicate qualifier of subject ‘sādhvī’/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘साध्वी’ इत्यस्य विशेषणम्
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
साध्वीthe virtuous woman
साध्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कुण्डिनम्Kuṇḍina (city)
कुण्डिनम्:
Karma (Goal as object with motion/कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्डिन (प्रातिपदिक; नगरनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यातिgoes
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karma (Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुरम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पुरम्city
पुरम्:
Karma (Object/goal/कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
निश्चयम्a decision, resolve
निश्चयम्:
Karma (Object of ‘kṛtvā’/कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (Gerundial prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); कृ धातोः
सुखसुप्ताम्sleeping comfortably
सुखसुप्ताम्:
Karma (Qualifier of object ‘tām’/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + सुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्वप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयसमासः (सुखेन सुप्ता)
विहायhaving left, abandoning
विहाय:
Kriya (Gerundial prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); वि+हा
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रजगामwent forth, departed
प्रजगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-गम् (धातु)
Formलिट् (परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (Destination/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
घोरम्terrible, dreadful
घोरम्:
Karma (Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वन्यश्वापदसंकुलम्crowded with wild beasts
वन्यश्वापदसंकुलम्:
Karma (Qualifier of ‘vanam’/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootवन्य (प्रातिपदिक) + श्वापद (प्रातिपदिक) + संकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (वन्यैः श्वापदैः संकुलम्)

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha: कुण्डिन

Type: kshetra

Scene: दमयन्ती शांत निद्रा में; नल धीरे से उठकर पीछे मुड़कर देखता है, फिर अंधेरे में घोर वन की ओर बढ़ता है; आसपास चमकती पशु-आँखें, झाड़ियों में हलचल।

N
Nala
D
Damayantī
K
Kuṇḍina

FAQs

A resolve formed under delusion can cause adharma; Purāṇic narratives warn that abandoning the righteous brings suffering and karmic consequence.

This verse is narrative context within the Tīrthamāhātmya chapter that later highlights Hāṭakeśvara Kṣetra.

None; the verse describes events and setting.