Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 76

Devanagari script

सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया । तत्त्वं ब्रूहि प्रदेशोऽयं कतमो वरधेनुके

Transliteration

sā nūnaṃ nandinī tvaṃ hi jñātā śāpāntato mayā | tattvaṃ brūhi pradeśo'yaṃ katamo varadhenuke

Translation

Assurément, tu es Nandinī : je t’ai reconnue lorsque ma malédiction est arrivée à son terme. Dis-moi la vérité : quel est ce lieu, ô vache dispensatrice de grâces ?

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नूनम्: surely
• नूनम्: Kriya-vishesana (Modal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/adverb): surely/indeed

• नन्दिनी: Nandinī
• नन्दिनी: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नन्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (संबोधनार्थे अपि पाठान्तरं संभवति)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle): indeed/for

• ज्ञाता: recognized/known
• ज्ञाता: Karta (State/कर्ता-भाव)
• Type: Adjective
• Root: √ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् (अध्याहृत) इति विशेषणम्; ‘known/recognized’

• शापान्ततः: after the curse ended
• शापान्ततः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + तसिल् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय (ablatival adverb): शापस्य अन्ततः = from the end of the curse / after the curse ended

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instr./करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन

• तत्त्वम्: the truth
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• प्रदेशः: place/region
• प्रदेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कतमः: which (one) exactly
• कतमः: Visheshana (Interrogative qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषणम्

• वरधेनुके: O excellent cow
• वरधेनुके: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + धेनुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; कर्मधारयः: वर-धेनुका = ‘excellent cow’; संबोधनार्थे

Speaker

King Kalaśa

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, now serene, recognizes Nandinī and respectfully asks about the region; Nandinī stands as a boon-giving guide, with the sacred landscape subtly indicated—pathways, water, and a hinted shrine.

Characters & Entities

• Nandinī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual turning points are recognized through inner clarity; seekers then inquire into the ‘tattva’ of the place and its divine purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The inquiry prepares for the identification of Camatkārapura-kṣetra, a famed tīrtha described immediately afterward.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse emphasizes inquiry (praśna) preceding pilgrimage understanding.