Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 47›Shloka 70
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः । पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति

Transliteration

tataḥ prabhāte vimale samutthāya sa bhūpatiḥ | pūjayitvā mahākālaṃ tāṃśca sarvāndvijottamān | anujñāpya yayau hṛṣṭaḥ sasainyaḥ svapuraṃ prati

Translation

Puis, au matin immaculé, le roi se leva ; après avoir adoré Mahākāla et honoré tous ces brāhmanes éminents, puis après avoir pris congé, il partit joyeusement avec son armée vers sa propre cité.

Word by Word
ततःthen
ततः:
Adverbial (Time)
TypeIndeclinable
Rootतद् + तस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनन्तर्ये (then)
प्रभातेin the morning
प्रभाते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; काले अधिकरणम्
विमलेpure/clear
विमले:
Adhikarana (Time qualifier)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (प्रभाते)
समुत्थायhaving risen
समुत्थाय:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootसम् + उत् + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); ‘having risen’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भूपतिःthe king
भूपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पूजयित्वाhaving worshipped
पूजयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootपूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); ‘having worshipped’
महाकालम्Mahākāla
महाकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक: महा + काल)
Formकर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
चand
च:
Connector (Samuccaya)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (द्विजोत्तमान्)
द्विजोत्तमान्the best of the twice-born
द्विजोत्तमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-समासः (‘द्विजेषु उत्तमाः’); पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
अनुज्ञाप्यhaving taken leave
अनुज्ञाप्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootअनु + ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); ‘having taken leave/asked permission’
ययौhe went
ययौ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त; √हृष्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (भूपतिः)
स-सैन्यःwith his army
स-सैन्यः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootस (सह-अव्यय) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (‘सैन्येन सह’); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
स्वपुरम्his own city
स्वपुरम्:
Karma (Goal as object)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (‘स्वस्य पुरम्’); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रतिtowards
प्रति:
Adverbial (Direction)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्ययम्; दिशार्थक-उपपदम् (towards)
Speaker

Sūta (narrative continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla-sthāna

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Dawn light enters the temple courtyard; the king offers final pūjā to Mahākāla, then respectfully honors seated brāhmaṇas with gifts; afterward he mounts to depart with his army, faces bright with satisfaction.

Characters & Entities
M
Mahākāla
S
Sūta

FAQs

Ideal dharma is shown as devotion to the deity paired with honoring brāhmaṇas and seeking proper leave—humility after merit.

Mahākāla’s sacred abode/shrine where the worship occurred (traditionally Mahākāleśvara, Ujjain).

Morning pūjā to Mahākāla following the vigil, along with honoring dvijottamas (ritual respect/support of priests).

←Previous Verse
Next Verse→