Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

यस्तत्र कार्तिके मासे कार्त्तिक्यां कृत्तिकासु च । प्रकरोति नरः स्नानं ब्रह्मलोकं स गच्छति

Transliteration

yastatra kārtike māse kārttikyāṃ kṛttikāsu ca | prakaroti naraḥ snānaṃ brahmalokaṃ sa gacchati

Translation

Quiconque, en ce lieu, se baigne au mois de Kārttika—à la pleine lune de Kārttikī et sous l’astre Kṛttikā—celui-là parvient à Brahmaloka.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशार्थक

• कार्तिके: in (the month of) Kārttika
• कार्तिके: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘मासे’ इत्यस्य विशेषणम्

• मासे: in the month
• मासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• कार्त्तिक्याम्: on Kārttikī (day/tithi)
• कार्त्तिक्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्त्तिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (पूर्णिमा/तिथि/नक्षत्र-सम्बन्धे)

• कृत्तिकासु: when (the moon is) in the Kṛttikās
• कृत्तिकासु: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; नक्षत्रेषु

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• प्रकरोति: performs
• प्रकरोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्नानम्: bath, ritual bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ब्रह्मलोकम्: Brahma-world
• ब्रह्मलोकम्: Gati-Karma (Goal/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (ब्रह्मणः लोकः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• गच्छति: goes, attains
• गच्छति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara-traya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Dvija-śreṣṭhas (assembled Brahmins/ṛṣis)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at Puṣkara under a full moon night/dawn in Kārttika; the sky shows the Kṛttikā cluster; the waters glow as the promise of Brahmaloka is proclaimed.

Characters & Entities

• Puṣkara-traya (implied by tatra)
• Kārttika (month)
• Kārttikī (full moon)
• Kṛttikā (nakṣatra)
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (Kārttika, Kārttikī, Kṛttikā) joined with sacred place (tīrtha) produces exalted spiritual destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Puṣkara-traya is the implied “there” (tatra) where the Kārttika bathing is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha during the month of Kārttika, especially on Kārttikī and when Kṛttikā nakṣatra occurs.