Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्

Transliteration

tatra snātvā naro yastu pūjayelliṃgamuttamam | viśvāmitreśvaraṃ khyātaṃ sa gacchecchivamaṃdiram

Translation

Quiconque s’y baigne et y vénère ce liṅga suprême—célèbre sous le nom de Viśvāmitreśvara—atteindra la demeure de Śiva.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyā (Pūrvakāla-kriyā)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)

• नरः: a man, person
• नरः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha/Avadhāraṇa (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: emphasis/contrast)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन

• उत्तमम्: supreme, excellent
• उत्तमम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन; विशेषण (लिङ्गम् इति)

• विश्वामित्रेश्वरम्: Viśvāmitreśvara (Lord of Viśvāmitra)
• विश्वामित्रेश्वरम्: Karma (Apposition to liṅgam)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन; तत्पुरुष-समास (विश्वामित्रस्य ईश्वरः)

• ख्यातम्: renowned, known as
• ख्यातम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (लिङ्गम् इति)

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद

• शिवमन्दिरम्: Śiva's abode/temple
• शिवमन्दिरम्: Karma (Goal/Object of motion)
• Type: Noun
• Root: शिव + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन; तत्पुरुष-समास (शिवस्य मन्दिरम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitreśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes in the sacred waters and then worships the supreme liṅga called Viśvāmitreśvara; the shrine glows, suggesting the path to Śiva’s abode.

Characters & Entities

• Viśvāmitreśvara
• Śiva
• liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes complete when joined with devotion: snāna (purification) and liṅga-pūjā (worship) together lead one toward Śiva’s highest refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Viśvāmitreśvara tīrtha and its ‘uttama liṅga’ in Nāgarakhaṇḍa, Tīrthamāhātmya, Adhyāya 44.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha followed by pūjā of the Viśvāmitreśvara liṅga.