Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

so'pi vidyābalātsarpānnirviṣāṃstāṃścakāraha | tatra snātvā śucirbhūtvā kṛtvā ca pitṛtarpaṇam | niṣkrāṃtaḥ salilāttasmātkṛtakṛtyo mudānvitaḥ

Lui aussi, par la puissance de sa vidyā sacrée, rendit ces serpents inoffensifs et privés de venin. Puis il s’y baigna, devint pur, et accomplit le tarpaṇa en offrande aux ancêtres. Ensuite il sortit de ces eaux, l’œuvre accomplie, le cœur empli de joie.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षासूचक (also/even)
विद्याबलात्by the power of knowledge
विद्याबलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootविद्या-बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘power of knowledge’)
सर्पान्snakes
सर्पान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); बहुवचन
निर्विषान्non-venomous
निर्विषान्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्-विष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषण (qualifying सर्पान्)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; सर्वनाम (referring to snakes)
चकारmade
चकार:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + लिट्
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/प्रसिद्ध्यर्थक निपात (emphatic particle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location adjunct/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (prior action)
शुचिःpure/clean
शुचिः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of implied subject ‘he’)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पितृतर्पणम्ancestor-offering (pitṛ-tarpaṇa)
पितृतर्पणम्:
Karma (Object of कृत्वा/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ-तर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘satiation/oblations for the ancestors’)
निष्क्रान्तःcame out/emerged
निष्क्रान्तः:
Karta (Predicate of subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिस्-क्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तरि (having come out)
सलिलात्from the water
सलिलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन
तस्मात्from that (place/water)
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन; सर्वनाम
कृतकृत्यःone who has accomplished his duty
कृतकृत्यः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-कृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of subject)
मुदान्वितःfilled with joy
मुदान्वितः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदा-अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण; समासः तृतीया-तत्पुरुष (‘endowed with joy’)

Deductive (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Purāṇic frame)

Type: kund

Scene: The sage, freed from danger, stands by the water; serpents lie calm and harmless. He bathes, then offers tarpaṇa with cupped hands, emerging radiant and joyful.

M
muni
S
sarpa (serpents)
P
pitṛ (ancestors)

FAQs

True purity combines inner power (vidyā) with outer dharma—bathing at the tīrtha and honoring the ancestors through tarpaṇa.

The verse praises a tīrtha in Nāgarakhaṇḍa where bathing and ancestral rites are efficacious; the exact name is not given in this excerpt.

Tīrtha-snāna (ritual bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa (libations/oblations to ancestors).