Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

bhagavan brāhmaṇo'smīti jātyā caiva na karmaṇā | na kasyacinmayā dattaṃ kadācinnaiva bhojanam | kevalaṃ devaviprāṇāṃ vaṃcayitvā dhanaṃ hṛtam | vyasanenābhibhūtena dyūtaveśyodbhavena ca

Ô Seigneur Bienheureux, je ne suis dit brāhmane que par la naissance, non par la conduite. Jamais je n’ai donné de nourriture à quiconque. Au contraire, j’ai trompé jusqu’aux dieux et aux brāhmanes pour leur ravir des richesses, vaincu par des vices nés du jeu et de la fréquentation des courtisanes.

भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
None (Marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
जात्याby birth
जात्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/साधने (instrumental: 'by birth')
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवonly/indeed
एव:
None (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
not
:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/हेतु (instrumental: 'by deeds')
not
:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; अनिश्चित-सम्बन्ध (indefinite genitive: 'of anyone')
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे (PPP: 'given')
कदाचित्ever
कदाचित्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: 'ever/at any time')
not
:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवat all/indeed
एव:
None (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
भोजनम्food/meal
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (context: 'food/meal' as thing given)
केवलम्only
केवलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (adverb: 'only/merely')
देवविप्राणाम्of the godly Brahmins
देवविप्राणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव + विप्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानां विप्राः/देवसम्बन्धिनां विप्राणाम्); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
वंचयित्वाhaving deceived
वंचयित्वा:
Kriya (Non-finite/अनुबन्धक्रिया)
TypeVerb
Rootवञ्च् (धातु) → वंचयित्वा (क्त्वान्त; णिच् causative implied)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (gerund): 'having deceived'
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
हृतम्stolen
हृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) → हृत (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (PPP: 'stolen/taken away')
व्यसनेनby addiction/misfortune
व्यसनेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootव्यसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कारण/हेतु (instrumental: 'due to addiction/misfortune')
अभिभूतेनoverpowered
अभिभूतेन:
Karta (Agent qualified/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि + भू (धातु) → अभिभूत (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (qualifies implied 'मया')
द्यूतवेश्योद्भवेनby that arising from gambling and prostitutes
द्यूतवेश्योद्भवेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootद्यूत + वेश्या + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (द्यूत-वेश्या-उद्भवः = gambling-and-prostitute-originated); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय

Penitent devotee/confessor (name not given in this excerpt)

Type: kshetra

Listener: Durvāsā / Hara (addressed as Bhagavan)

Scene: A remorseful man addresses the Lord/sage: he admits being brāhmaṇa only by birth, never giving food, and having stolen wealth by deception, driven by gambling and courtesan-company; his posture is bowed, hands folded, face strained with shame and hope.

B
Brāhmaṇa
H
Hara (Śiva)

FAQs

Varṇa by birth is hollow without dharmic conduct; confession and repentance are the doorway to transformation.

The confession occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya narrative context; this verse does not specify the tīrtha by name.

It implicitly highlights the neglected duty of dāna/annadāna (giving food), setting up a prāyaścitta-oriented reform.