Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

कस्यचित्त्वथ कालस्य संक्रांतौ मकरस्य भोः । संप्राप्यातीव चापल्याल्लिंगं जागेश्वरं मया । घृतकुम्भे परिक्षिप्तं पूजितं जनकेन यत्

kasyacittvatha kālasya saṃkrāṃtau makarasya bhoḥ | saṃprāpyātīva cāpalyālliṃgaṃ jāgeśvaraṃ mayā | ghṛtakumbhe parikṣiptaṃ pūjitaṃ janakena yat

«Puis, à un certain moment—lors de Makara Saṅkrānti—par simple agitation d’enfant, je pris le liṅga de Jāgeśvara et le déposai dans un pot de ghee, bien que mon père l’eût déjà adoré».

कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकस्यचित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (indefinite)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अनन्तरार्थक
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
संक्रान्तौat the transit (saṅkrānti)
संक्रान्तौ:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसंक्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
मकरस्यof Makara (Capricorn)
मकरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
भोःO (sir)!
भोः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभोः (अव्यय)
Formसम्बोधन-अव्यय (vocative particle)
संप्राप्यhaving reached/obtained
संप्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
अतीवexcessively
अतीव:
Sambandha (Intensity/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-वाचक अव्यय (intensifier adverb)
चापल्यात्from fickleness
चापल्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootचापल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
लिङ्गम्the liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
जागेश्वरम्Jāgeśvara (name)
जागेश्वरम्:
Karma (Object qualifier/कर्म)
TypeNoun
Rootजागेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण/नाम (to लिङ्गम्)
मयाby me
मया:
Karana/Karta (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
घृतकुम्भेin a ghee-pot
घृतकुम्भे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootघृत + कुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः: घृतस्य कुम्भः (षष्ठी-तत्पुरुष)
परिक्षिप्तम्thrown/placed into
परिक्षिप्तम्:
Karma (Object predicate/कर्म)
TypeVerb
Rootपरि-क्षिप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति कर्म-विशेषणम्
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Karma (Object predicate/कर्म)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति कर्म-विशेषणम्
जनकेनby the father
जनकेन:
Kartr (Agent of passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

Baka (narrating past act)

Tirtha: Jāgeśvara

Type: temple

Scene: Makara Saṅkrānti morning: a home shrine with a small liṅga; a mischievous boy stealthily lifts the liṅga and lowers it into a large clay pot filled with ghee; the father’s earlier pūjā items—bilva leaves, flowers, incense—remain arranged nearby.

M
Makara Saṅkrānti
J
Jāgeśvara
L
Liṅga
G
Ghṛta (ghee)

FAQs

Carelessness toward worship and sacred objects creates karmic consequence; Purāṇic dharma stresses reverence, especially during holy times like Saṅkrānti.

Jāgeśvara (a Śiva-liṅga/site) is named directly, anchoring the adhyāya’s tīrtha-glory.

The verse implies Śiva-liṅga pūjā (worship) and marks Makara Saṅkrānti as a sacred observance time, though it narrates a violation rather than prescribing a rite.