Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 176

अथ या तत्सुता चोढा मया तस्मिन्गिरौ तदा । सापि मां संनिरीक्ष्याथ तद्रूपं दुःखसंयुता । प्रविष्टा हव्यवाहं सा विधवात्वमनिच्छती

atha yā tatsutā coḍhā mayā tasmingirau tadā | sāpi māṃ saṃnirīkṣyātha tadrūpaṃ duḥkhasaṃyutā | praviṣṭā havyavāhaṃ sā vidhavātvamanicchatī

Alors la fille de cet homme — que j’avais épousée sur cette montagne —, me voyant ensuite sous cette forme altérée, fut accablée de chagrin. Ne voulant pas subir la condition de veuve, elle entra dans le feu sacré.

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक/प्रस्ताव) — then/now
याshe who
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
तत्सुताhis daughter
तत्सुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्-सुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य सुता)
चोढाmarried
चोढा:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Root√वह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चोढा’ = ‘चोदिता/चोदिता’ न, ‘चोढा’ (च + ऊढा) = ‘विवाहिता/उढा’ (married); ‘तत्सुता’ इत्यस्य विशेषणम्
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (करण), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (अधिकरण), एकवचन
गिरौon the mountain
गिरौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
तदाat that time
तदा:
Adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) — then/at that time
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — also/even
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (कर्म), एकवचन
संनिरीक्ष्यhaving looked closely
संनिरीक्ष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-नि-√ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (क्त्वान्त/gerund); ‘संनिरीक्ष्य’ = having looked at closely
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक) — then
तद्रूपम्that form
तद्रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्-रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य रूपम्)
दुःखसंयुताafflicted with sorrow
दुःखसंयुता:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःख-संयुक्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (दुःखेन संयुक्ता); ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रविष्टाentered
प्रविष्टा:
Karta (Predicate/कर्तृवाचक)
TypeAdjective
Rootप्र-√विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘प्रविष्टा’ = entered
हव्यवाहम्the fire (Agni)
हव्यवाहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहव्य-वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (हव्यं वहति इति) = अग्निः
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधवात्वम्widowhood
विधवात्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधवा-त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; भाववाचक तद्धितान्त (त्व)
अनिच्छतीnot wishing
अनिच्छती:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्-√इष्/√इच्छ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुषः? (न), प्रथमा— तृतीयपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘अनिच्छती’ = does not wish

Unnamed first-person narrator within the story (speaker not explicitly named in excerpt)

Type: peak

Scene: On a mountain slope near a ritual fire, the wife recognizes her husband’s altered form; overwhelmed by sorrow, she approaches the blazing fire as attendants recoil in shock.

H
Havyavāha (Agni)

FAQs

The verse highlights how karmic turns can bring suffering to oneself and others, urging discernment and dharmic responsibility.

The excerpt references “that mountain” but does not provide the tīrtha’s name in this verse alone.

No prescribed rite is taught; the verse narrates an act of entering fire, presented as a consequence-driven event in the story.