Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

ततोऽपि द्विगुणं द्वीपं प्लक्षनामेति विश्रुतम् । क्षीरोदो द्विगुणस्तत्र यत्रयत्रमहर्षयः । षडिमानि सुदिव्यानि भौमः स्वर्ग उदाहृतः । तत्र स्वर्णमयी भूमिस्तथा रजतसंयुता

tato'pi dviguṇaṃ dvīpaṃ plakṣanāmeti viśrutam | kṣīrodo dviguṇastatra yatrayatramaharṣayaḥ | ṣaḍimāni sudivyāni bhaumaḥ svarga udāhṛtaḥ | tatra svarṇamayī bhūmistathā rajatasaṃyutā

Au-delà se trouve un autre continent, deux fois plus vaste, renommé Plakṣa. Là, l’océan de lait (Kṣīra) est double en étendue, et en maints lieux demeurent de grands sages. Ces six domaines sont dits éminemment divins, proclamés comme un ciel sur la terre, où le sol est d’or et paré aussi d’argent.

tataḥthereafter; from that
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): तस्मात्/ततः = ‘thereafter/from that’
apialso; even
api:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle): अपि = ‘also/even’
dviguṇamdouble; twofold
dviguṇam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi + guṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)
dvīpamisland/continent
dvīpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
plakṣa-nāmanamed Plakṣa
plakṣa-nāma:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootplakṣa (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘plakṣa’ इति नाम यस्य (named Plakṣa)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle): इति
viśrutamrenowned; well-known
viśrutam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√śru (श्रु धातु) → viśruta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘renowned’
kṣīrodaḥthe Milk-ocean
kṣīrodaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣīra + uda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg); क्षीरस्य उदः/उदकं यस्य = ‘ocean of milk’
dviguṇaḥdouble
dviguṇaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi + guṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (masc nom sg)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (locative adverb): तत्र = ‘there’
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb): यत्र = ‘where’
yatrawherever
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय (repetition for distributive sense): यत्र यत्र = ‘wherever’
maharṣayaḥgreat sages
maharṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaharṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (masc nom pl)
ṣaṭsix
ṣaṭ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, (नपुंसक/सर्वलिङ्ग-प्रयोग), प्रथमा/द्वितीया, बहुवचनार्थे; इमानि इति सह = ‘six’
imānithese
imāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (neut nom/acc pl)
sudivyānivery divine
sudivyāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu + divya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (neut nom/acc pl)
bhaumaḥearthly
bhaumaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhauma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (masc nom sg)
svargaḥheaven
svargaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg)
udāhṛtaḥis declared/called
udāhṛtaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootud-ā-√hṛ (हृ धातु) → udāhṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थः = ‘is said/declared’
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (locative adverb): तत्र = ‘there’
svarṇamayīmade of gold
svarṇamayī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarṇa + maya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (fem nom sg): ‘made of gold’
bhūmiḥthe earth/ground
bhūmiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem nom sg)
tathāand also
tathā:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): तथा = ‘thus/also’
rajata-saṃyutāendowed with silver
rajata-saṃyutā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrajata (प्रातिपदिक) + saṃyuta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त) ‘saṃyuta’, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘silver-endowed/combined with silver’

Unspecified in snippet (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative voice)

Tirtha: Plakṣadvīpa (cosmographic dvīpa)

Type: kshetra

Scene: A brilliant continent named Plakṣa, encircled by a luminous milk-ocean; great sages reside in scattered hermitages. The earth itself gleams—golden plains inlaid with silver veins—suggesting a terrestrial heaven.

P
Plakṣa-dvīpa
K
Kṣīroda Samudra
M
Maharṣis
B
Bhauma-svarga

FAQs

A ‘heaven on earth’ is defined not merely by splendor (gold and silver) but by the presence of maharṣis—wisdom sanctifies geography.

The verse speaks of Plakṣa-dvīpa and the Kṣīroda (milk ocean) in Purāṇic cosmography, not a named Indian tīrtha.

None.