Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

परमस्वादसंपूर्णं यत्र सिद्धाः समंततः । तस्माच्च द्विगुणं द्वीपं शाल्मलीवृक्षसंज्ञितम्

Transliteration

paramasvādasaṃpūrṇaṃ yatra siddhāḥ samaṃtataḥ | tasmācca dviguṇaṃ dvīpaṃ śālmalīvṛkṣasaṃjñitam

Translation

Ce domaine est comblé de la plus haute douceur, et les Siddhas y demeurent de toutes parts. Au-delà se trouve un continent deux fois plus vaste, renommé du nom de l’arbre Śālmalī.

Word by Word

• परमस्वादसम्पूर्णम्: completely filled with supreme taste
• परमस्वादसम्पूर्णम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + स्वाद (प्रातिपदिक) + सम्पूर्ण (सम्+पॄ धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘परमः स्वादः’ इति कर्मधारय + ‘स्वादेन सम्पूर्ण’ इति तत्पुरुषभाव

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb)

• सिद्धाः: Siddhas (perfected beings)
• सिद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (सिध् धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, जातिवाचक संज्ञा

• समन्ततः: on all sides/everywhere
• समन्ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत पञ्चमी-रूप (ablatival indeclinable)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• द्विगुणम्: double
• द्विगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• द्वीपम्: island/continent
• द्वीपम्: Karma/Pradhana (Object or main referent/कर्म-प्रधान)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• शाल्मलीवृक्षसंज्ञितम्: named after the Śālmali tree
• शाल्मलीवृक्षसंज्ञितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाल्मली (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक) + संज्ञित (सम्+ज्ञा धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘शाल्मलीवृक्ष’ इति तत्पुरुष + ‘तेन संज्ञित’

Speaker

Unspecified in snippet (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śālmalīdvīpa (cosmographic dvīpa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant expanse suffused with nectar-like sweetness; siddhas hover and move in all directions. Beyond, a larger ring-continent marked by the iconic Śālmalī tree motif.

Characters & Entities

• Siddhas
• Śālmalī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity and spiritual attainment are imagined as inhabiting higher realms; sweetness symbolizes the refined fruit of dharma and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is specified; the verse names a cosmic dvīpa associated with the Śālmalī tree.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.