Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

वह्नेस्तृप्तिप्रदात्री च देवादीनाम् च तृप्तिदा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजंगमम्

Transliteration

vahnestṛptipradātrī ca devādīnām ca tṛptidā | tvayā sarvamidaṃ vyāptaṃ jagatsthāvarajaṃgamam

Translation

Tu donnes la satiété à Agni, et tu accordes la satiété aux dieux et à tous les êtres. Par toi, cet univers tout entier est pénétré—l’immobile comme le mobile.

Word by Word

• वह्नेः: of fire (Agni)
• वह्नेः: Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (Genitive)

• तृप्तिप्रदात्री: giver of satisfaction
• तृप्तिप्रदात्री: Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक) + प्रदात्री (दा धातु, तृच्-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (Nominative); चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः ‘तृप्तिं प्रदात्री’

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः

• देवादीनाम्: of the gods and others
• देवादीनाम्: Shashthi-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; बहुवचन; षष्ठी (Genitive); तत्पुरुषः ‘देवाः आदयः येषाम्’ (देव-आदि-गणस्य)

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• तृप्तिदा: bestower of satisfaction
• तृप्तिदा: Predicate nominative (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक) + द (दा धातु, क्विप्/अ-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (Nominative); तत्पुरुषः ‘तृप्तिं ददाति’

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचन; तृतीया (Instrumental)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc); ‘all’ (इदम्-विशेषण)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc)

• व्याप्तम्: pervaded
• व्याप्तम्: Predicate adjective (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘व्याप्त’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc); क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावः ‘pervaded’

• जगत्: world
• जगत्: Apposition to idam (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc)

• स्थावरजङ्गमम्: immobile and mobile (all beings)
• स्थावरजङ्गमम्: Adjective of jagat (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc); इतरेतर-द्वन्द्वः ‘स्थावरं च जङ्गमं च’

Speaker

Unspecified (contextual stuti within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; likely a devotee/sage praising Devī)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic bovine/Devī-form filling the universe: Agni receiving oblations, devas and beings being ‘satisfied’ as the goddess’ radiance pervades moving and unmoving creation.

Characters & Entities

• Agni
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual efficacy and cosmic harmony depend on Devī; she pervades all life and makes offerings truly satisfying to Agni and the gods.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is thematic praise within the tīrtha chapter; it does not name a particular pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly affirms yajña/homa (via Agni and satisfaction), but no direct procedural instruction is provided.