Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

हतशेषाश्च दैत्यास्ते पातालांतःसमा गताः । वृकोऽपि पंगुतां प्राप्तस्तस्थौ तपसि सुस्थिरम्

hataśeṣāśca daityāste pātālāṃtaḥsamā gatāḥ | vṛko'pi paṃgutāṃ prāptastasthau tapasi susthiram

Les daityas qui survécurent au massacre se retirèrent ensemble dans les profondeurs du Pātāla. Vṛka aussi, devenu boiteux, resta ferme dans l'austérité, inébranlable.

हतशेषाःhaving only remnants left (mostly slain)
हतशेषाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत-शेष (कृदन्त+प्रातिपदिक; √हन् (धातु) + शेष (प्रातिपदिक))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘हत’ + विशेष्य ‘शेष’—‘हताः शेषाः येषाम्’ इति समासार्थः
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दैत्याःdemons (Daityas)
दैत्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
पाताल-अन्तः-समाःinside Pātāla (the netherworld)
पाताल-अन्तः-समाः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपाताल + अन्तः + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः—‘पातालस्य अन्तः (अन्तरे) समाः’ = ‘within Pātāla’
गताःwent / reached
गताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘गच्छिताः/प्राप्ताः’
वृकःVṛka
वृकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso / even
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-शब्दः ‘also/even’ (समुच्चय/अवधारण)
पङ्गुताम्lameness
पङ्गुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपङ्गुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्राप्तःattained / became
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्राप् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘प्राप्तवान्’ अर्थे
तस्थौstood / remained
तस्थौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तपसिin austerity / in penance
तपसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सुस्थिरम्very steady / firmly
सुस्थिरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-स्थिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपसर्ग ‘सु’ + ‘स्थिर’

Narrator (Purāṇic narrator; within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya context)

Tirtha: Pātāla (cosmic realm)

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: Surviving daityas slip into the dark depths of Pātāla; Vṛka, now lame, stands immovable in austerity—still, rigid posture, eyes fixed, surrounded by a stark, otherworldly landscape.

D
Daityas
P
Pātāla
V
Vṛka

FAQs

Even after defeat, intense tapas can redirect a life; steadiness in austerity is portrayed as powerful.

No named tīrtha is stated in this verse; it situates events in Meru/Pātāla cosmography within the Māhātmya narrative.

Tapas (austerity/penance) is referenced as a practice, but no specific rite is detailed.