Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

तस्याभावेऽपि दातव्यं क्षीरौदनमनुत्तमम् । तस्मिन्नहनि विप्रेभ्यः पितॄणां तुष्टये नृप

tasyābhāve'pi dātavyaṃ kṣīraudanamanuttamam | tasminnahani viprebhyaḥ pitṝṇāṃ tuṣṭaye nṛpa

Même si cela manque, on doit offrir l’excellent riz au lait (kṣīraudana). En ce jour, ô roi, qu’il soit donné aux brāhmaṇas pour la satisfaction des Pitṛs (ancêtres).

तस्यof that/its
तस्य:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
अभावेin the absence
अभावे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-शब्दः (even/also)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Vidhi (विधि/prescription)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दातव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formकर्तव्यता/विध्यर्थक कृदन्त (gerundive); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोगः (it should be given)
क्षीरौदनम्milk-rice
क्षीरौदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + ओदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (क्षीरेण/क्षीरयुक्तः ओदनः)
अनुत्तमम्excellent, unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्षीरौदनम् इति विशेषणम्
तस्मिन्on that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम
अहनिday
अहनि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
विप्रेभ्यःto the Brahmins
विप्रेभ्यः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), बहुवचन
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
तुष्टयेfor satisfaction
तुष्टये:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootतुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Unnamed narrator/teacher addressing a king (nṛpa)

Listener: Pārthiva (King)

Scene: A simple, sattvika offering: a pot of milk-rice steaming; brāhmaṇas receive bowls; the donor dedicates the act to Pitṛs; the scene emphasizes purity and accessibility.

P
Pitṛs
B
Brāhmaṇa
N
nṛpa (king)

FAQs

When ideal materials are not available, dharma provides accessible alternatives; intention and proper giving remain central.

The instruction belongs to the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting; this verse itself emphasizes the ritual act rather than naming a specific tīrtha.

Offer kṣīraudana (milk-rice) to brāhmaṇas on the specified day for pitṛ satisfaction.