Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

भर्तृयज्ञ उवाच । तच्छ्रुत्वा च नृपः प्राह संप्रहृष्टेन चेतसा । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि विप्रैरद्य न संशयः

bhartṛyajña uvāca | tacchrutvā ca nṛpaḥ prāha saṃprahṛṣṭena cetasā | dhanyo'smyanugṛhīto'smi viprairadya na saṃśayaḥ

Bhartṛyajña dit : «À ces mots, le roi parla le cœur réjoui : “Je suis béni ; aujourd’hui, j’ai véritablement reçu la faveur des brāhmanes—sans aucun doute.”»

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña
भर्तृयज्ञः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृयज्ञ (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु) लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तत्that (statement)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘तद्वचनम्/तत्’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) त्वा (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया (having heard)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √अह्/√ब्रू (धातु) लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
संप्रहृष्टेनwith delighted
संप्रहृष्टेन:
Karana (Instrumental of manner/करण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + √हृष् (धातु) क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; ‘अत्यन्तहृष्ट’
चेतसाmind/heart
चेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन
धन्यःfortunate
धन्यः:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु) लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन
Formलट् (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अनुगृहीतःfavored/blessed
अनुगृहीतः:
Karta (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootअनु + √ग्रह् (धातु) क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अनुगृहीत’
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु) लट्, उत्तमपुरुष, एकवचन
Formलट् (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन
विप्रैःby the Brahmins
विप्रैः:
Karana (Agent/instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-vishesana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (today/now)
not/no
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Predicate noun/विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

Bhartṛyajña (narrator)

Type: kshetra

Listener: Audience of the māhātmya narrative (implied)

Scene: The king, heart uplifted, speaks with folded hands, acknowledging the brāhmaṇas’ favor; brāhmaṇas sit serene, blessing him.

B
Bhartṛyajña
N
Nṛpa (king)
V
Vipras (brāhmaṇas)

FAQs

Honoring the learned and fulfilling dharmic duties is seen as a blessing; gratitude is a sign of righteous kingship and sincere ritual life.

The verse advances the tīrtha-māhātmya narrative but does not name a particular site in this line.

Indirectly, it supports the completion of śrāddha through proper response to brāhmaṇas—acknowledging and preparing to give dakṣiṇā.