Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

अथ संगच्छता राजन्कालेन महता ततः । तच्चापि न ददुः श्राद्धं मर्त्यास्त्रिपुरुषं च यत्

Transliteration

atha saṃgacchatā rājankālena mahatā tataḥ | taccāpi na daduḥ śrāddhaṃ martyāstripuruṣaṃ ca yat

Translation

Mais, avec le long passage du temps, ô roi, les mortels n’offrirent même pas ce śrāddha, l’oblation destinée aux trois générations.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रमसूचक-निपातः (sequencer)

• संगच्छता: as (time) was passing; with the passing (of time)
• संगच्छता: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Verb
• Root: सम् + गम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (Present active participle); तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; नपुंसक/पुं-रूपेण 'कालेन' इत्यनेन सह

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• कालेन: with time; in course of time
• कालेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• महता: great, long (time)
• महता: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कालेन सह)

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikaraṇa (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम्

• तत्: that (rite/act)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (also/even)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)

• ददुः: they gave
• ददुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• श्राद्धम्: śrāddha offering/rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• मर्त्याः: mortals, people
• मर्त्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• त्रिपुरुषम्: (for) three generations/persons
• त्रिपुरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + पुरुष (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (त्रयः पुरुषाः यस्य/यत्र)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• यत्: which (was due)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचकं यत् (relative)

Speaker

Unspecified narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan/narādhipa)

Visual Art Cues

Scene: A royal listener is addressed while the narrative laments that, as years pass, mortals fail to perform the tri-generational śrāddha; the unseen Pitṛ-world is implied as waiting without receiving offerings.

Characters & Entities

• Śrāddha
• Tripuruṣa (three generations of Pitṛs)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of ancestral duties over time disrupts the intended support to the Pitṛs and undermines dharmic continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named in this verse; it serves as a moral-historical turn within the tīrtha-māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuation of śrāddha, especially for the tripuruṣa (three paternal generations), is implied as obligatory.