Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

viśvāmitra uvāca | praśnabhāro mahāneṣa tvayā me parikīrtitaḥ | tathāpi ca vadiṣyāmi yadi te kautukaṃ nṛpa | yasmātsañjāyate doṣaścūrṇapatrasya bhakṣaṇāt

Viśvāmitra dit : Le fardeau des questions que tu m’as adressées est vraiment considérable. Pourtant, si tu désires savoir, ô roi, je t’expliquerai pourquoi une faute naît lorsqu’on mâche un mélange de feuilles réduit en poudre.

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रश्नभारःburden of questions
प्रश्नभारः:
Karta (of implied 'asti')
TypeNoun
Rootप्रश्नभार (प्रातिपदिक; प्रश्न + भार)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रश्नानां भारः)
महान्great
महान्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karana (agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
मेto me
मे:
Sampradana (to me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी, एकवचन; एन्क्लिटिक
परिकीर्तितःhas been stated
परिकीर्तितः:
Kriya
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त)
FormPPP, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
अपिalso/nevertheless
अपि:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वर्थक-अव्यय (also/even)
and
:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
वदिष्यामिI will tell
वदिष्यामि:
Kriya
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (condition)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तवाचक-अव्यय (conditional conjunction)
तेyour/to you
ते:
Shashthi-sambandha (your)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; एन्क्लिटिक
कौतुकम्curiosity/interest
कौतुकम्:
Karta (of implied 'asti')
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu/Apadana
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative: from which/because)
सञ्जायतेarises/comes into being
सञ्जायते:
Kriya
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
दोषःfault/defect
दोषः:
Karta
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चूर्णपत्रस्यof the powdered leaf
चूर्णपत्रस्य:
Shashthi-sambandha (genitive with bhakṣaṇāt)
TypeNoun
Rootचूर्णपत्र (प्रातिपदिक; चूर्ण + पत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चूर्णस्य पत्रम्)
भक्षणात्from eating; due to consumption
भक्षणात्:
Hetu/Apadana
TypeNoun
Rootभक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

Viśvāmitra

Listener: Ānarta (nṛpa)

Scene: Viśvāmitra acknowledges the king’s heavy questions and agrees to explain the cause of fault from chewing powdered leaf-mixture; the moment before a longer mythic exposition begins.

V
Viśvāmitra
Ā
Ānarta
C
cūrṇa-patra (powdered leaf mixture)

FAQs

Authoritative dharma is transmitted through patient instruction—questions lead to clarified rules and right practice.

The discourse continues within the Śaṃkhatīrtha-māhātmya framework.

No prescription yet; it introduces the forthcoming explanation for the doṣa tied to cūrṇa-patra consumption.