Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

Devanagari script

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

Transliteration

vatse taponivṛttiṃ tvaṃ kuruṣva vacanānmama | prārthayasva mano'bhīṣṭaṃ yena sarvaṃ dadāmi te

Translation

« Enfant chérie, cesse tes austérités à ma parole. Demande ce que ton cœur désire, car par cette grâce je te donnerai tout. »

Word by Word

• वत्से: O dear girl
• वत्से: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन-प्रयोगः (vocative address)

• तपोनिवृत्तिम्: cessation of austerities
• तपोनिवृत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + निवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः निवृत्तिः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन

• कुरुष्व: do; undertake
• कुरुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• वचनात्: from (my) word; as per instruction
• वचनात्: Apadana (Source/Reason/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (from/according to the word)

• मम: of me; my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रार्थयस्व: request; ask for
• प्रार्थयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रार्थय् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• मनः-अभीष्टम्: the heart’s desire
• मनः-अभीष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक) + अभीष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः अभीष्टम् = desired by the mind)

• येन: by which; whereby
• येन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3/करण), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपम्; साधन/हेतु-अर्थे (by which/whereby)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; समस्त-वस्तु-परिग्रहः

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; दान-प्राप्तृ (to you)

Speaker

Śiva (Śaśiśekhara)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śaṅkara appears before a young tapasvinī, raising a hand in abhaya and offering a boon; the ascetic’s implements (kuśa, kamaṇḍalu) and a tīrtha landscape suggest sanctity.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tapas is not an end in itself; it culminates in divine grace, where the devotee is invited to align desires with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs in a tīrtha-māhātmya chapter but does not name the tīrtha within this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva instructs the practitioner to conclude austerities (tapo-nivṛtti) and formally request a boon (vara-prārthanā).