Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

एतत्क्षेत्रं प्रदत्तं नः पूर्वेषां च द्विजन्मनाम् । महेश्वरेण तुष्टेन पूरिते सर्पजे बिले

etatkṣetraṃ pradattaṃ naḥ pūrveṣāṃ ca dvijanmanām | maheśvareṇa tuṣṭena pūrite sarpaje bile

Ce champ sacré fut accordé à nous et à nos ancêtres, les dvija—par Maheśvara qui, satisfait, combla la caverne née du serpent, rendant la terre sûre et propice.

एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative adjective)
क्षेत्रम्field; sacred place
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
प्रदत्तम्given; bestowed
प्रदत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-√dā (धाातु) + datta (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इति विशेषण
नःof us; to us
नः:
Sampradana/Adhikarana (Recipient/possessor context)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)
पूर्वेषाम्of the former/ancestors
पूर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; ‘द्विजन्मनाम्’ इत्यस्य विशेषण (genitive plural)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विजन्मनाम्of the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजन्मनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdvi-janman (प्रातिपदिक); dvi + janman
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वे जन्मनी यस्य/येषाम्)
महेश्वरेणby Maheśvara (Śiva)
महेश्वरेण:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootmaheśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
तुष्टेनbeing pleased
तुष्टेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeAdjective
Root√tuṣ (धातु) + tuṣṭa (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘महेश्वरेण’ इति विशेषण
पूरितेfilled
पूरिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Root√pṝ (धातु) + pūrita (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘बिले’ इति विशेषण
सर्पजेsnake-born; of a serpent
सर्पजे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsarpa-ja (प्रातिपदिक); sarpa + ja
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुष (सर्पात् जातम्/सर्पसम्बन्धि) ‘बिले’ इति विशेषण
बिलेin the cave/hole
बिले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

Unspecified (contextual: representative of the Nāgara brāhmaṇas speaking through the message)

Tirtha: Nāgara-kṣetra (as implied)

Type: kshetra

Scene: Maheśvara, pleased, sanctifies a newly granted field; a dark serpent-cavern is being filled/closed, transforming peril into habitable sacred land while brāhmaṇas witness the boon.

K
Kṣetra
M
Maheśvara (Śiva)
D
Dvijas (brāhmaṇas/ancestors)
S
Serpent cavern (sarpaja bila)

FAQs

Sacred lands are upheld by divine grace and inherited dharma; protecting such a kṣetra is a duty owed to Śiva and the ancestors.

The verse continues the Gartā-tīrtha-linked narrative and glorifies the kṣetra established/secured by Maheśvara’s intervention.

No explicit rite is prescribed; it asserts divine donation/authorization of the kṣetra (kṣetra-pradāna) and its sanctified origin.