Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

ततःप्रभृति संप्राप्तं कथं तोयं प्रकीर्तय । सरस्वत्या महाभाग सर्वं विस्तरतो वद

tataḥprabhṛti saṃprāptaṃ kathaṃ toyaṃ prakīrtaya | sarasvatyā mahābhāga sarvaṃ vistarato vada

Dès lors, comment cette eau en vint-elle à être ainsi ? Déclare-le. Ô bienheureux, dis-nous tout en détail—au sujet de Sarasvatī.

ततःप्रभृतिfrom then on
ततःप्रभृति:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिक, तस्मात्-आद्यर्थे) + प्रभृति (प्रभृति-प्रातिपदिक/अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), अव्ययीभाव-समासः; अर्थः—'ततः आरभ्य/तस्मात् कालात्' (from that time onward)
संप्राप्तम्(that which has) occurred/come about
संप्राप्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्+प्राप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'प्राप्तम्' (having come/occurred)
कथम्how?
कथम्:
Prashna (Interrogative modifier)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण)
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
प्रकीर्तयtell/proclaim
प्रकीर्तय:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+कीर्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सरस्वत्याby/through Sarasvatī
सरस्वत्या:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; कर्मधारय-समासः—'महान् भागः यस्य' (O greatly fortunate one)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootविस्तरतः (अव्यय; विस्तार-प्रातिपदिक + तस्)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषण)
वदspeak/tell
वद:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Ṛṣis (sages)

Tirtha: Sarasvatī-tīrtha (contextual)

Type: river

Listener: dvijas / śaunaka-like assembly (generic ‘best of twice-born’)

Scene: A respectful assembly of dvijas requests a detailed account of Sarasvatī’s altered waters; the narrator prepares to unfold the river’s hidden history.

S
Sarasvatī
Ṛṣis

FAQs

Purāṇas encourage careful listening (śravaṇa) and detailed remembrance of tīrtha-māhātmya, treating sacred geography as a path of dharma.

The Sārasvata/Sarasvatī-associated sacred waters and their māhātmya.

None explicitly; the verse is a request for narration.